Startravelling with TheRitz

Ik zou nergens heen gaan vandaag. Maar na een week ziekte en veel binnen voelde ik me vandaag weer fris genoeg en door anderen aangestoken: ik moest er even uit. Dus Marco omgepraat en weg waren we.

Dit keer niet naar de Knardijk. Via Google Maps en recente lichtvervuilingskaarten had ik een leuk plekkie ontdekt vlak bij de A28 ter hoogte van Nunspeet. Een dagjesrecreatie plek op de Veluwe. Dus wij daar heen en het blijkt een ritje van krap aan 30 minuten. Keurig dus!

De waarneemplek bij Nunspeet

Daar aangekomen bleek deze plek echt beter nog dan de Knardijk! Aanzíenlijk minder lichtkoepels. Mooi ‘onker’ (Knardijks voor donker) rondom. Op het westen zie je wel de gele gloed van de gehele randstad maar die komt niet hoger dan een graad of 5. Ik besefte me vrij snel dat de Knar nog ín die soep moet liggen of dan op z’n best op de rand ervan. Oei. Slik. Maar niet getreurd want de Knardijk is de beste plek van de Randstad. Maar als Amersfoorters heb je dan het voordeel van onze centrale ligging en deze plek is tja… hij is beter. De Knardijk heeft echter een leuk vast waarneemclubje en heeft dus zeker niet afgedaan.

Ik had geen SQM meter bij me maar ik denk dat ik met SQM 21.0 en een NELM van 6 er niet ver naast zal zitten. Keurig dus! In het oosten sterren te zien van Serpens en Libra. Die zie je ook niet altijd in Nederland. Op Noord keurig maar daar gaan de bomen tot zo’n 15 graden en dat blokkeerd wel redelijk wat zicht.

Waren er nadelen van de plek? Jazeker. Want zoals we weten dankzij Cruijf heb elk voordeel zijn bekende nadeel. Hier eigenlijk drie. De eerste is dat je de auto niet het waarneemveld op kan rijden. En daar wil je wel staan want er kwamen tot een uur of half twaalf nog regelmatig auto’s voorbij. Nadeel twee was dat. Met groot licht dus die schijnen recht in je bakkes. Het is goed te doen want je ziet ze aankomen voor ze verblinden dus hup, gauw ogen dicht en je beschermt jezelf zo wel. Jammer dat er af en toe ook een auto de parkeerplaats op rijdt om vervolgens direct door te rijden. Geen idee waarom ze dat doen maar dan ben je je nachtzicht wél kwijt. Maar ik vermoed dat dit vooral in de zomerperiode een issue is en na half twaalf was het heerlijk rustig en konden we prima kijken.
Nadeel drie is dat deze plek voor mijn vaste waarneemvriendjes en vriendinnetjes waarschijnlijk een half uur te ver naar het oosten is.

Parkeerplaats plus veld. Doorrijden op veld niet mogelijk.

Een toch nog aardig lijstje gezien in de gauwigheid. Alles met de 12″ Lightbridge.

• Gestart met M51. Wow. Spiraalarmen en zelfs lichtelijk de brug naar M51a. Had ik niet verwacht! Mooie waarneming.
• Messiers 3 & 13 waren prima te zien
• Door naar Markarian’s Chain.
• Gevolgd door de Needle Galaxy, Whale Galaxy en die NGC edge-on die er naast staat waar ik het nummer even niet van weet
• De Veil in Cygnus. Zonder OIII niet te zien, met wel. Maar … wat is dat nou? Met de 20mm past het niet in mijn beeldveld. Logisch. Deze is 1500mm lang, de vorige 500mm en dat vergroot nu dus een stuk meer! Hoe krijg ik die mooie Veil nou weer volledig in beeld… pieker… pieker….
• Gestruikeld over M71 terwijl ik de Halternevel zocht maar niet vond (koude voeten, laat…)
• De Ringnevel even snel.

En als afsluiter Albireo. Mijn favoriete zomerobject.

Het nieuwe Explore Scientific 11mm 82 graden oculair is een hele fijne. Dat is meteen mijn werkpaard gebleken want alle waarnemingen deed ik er mee (136x vergroting). Helaas constateerde ik weer dat er iets goed mis is met mijn collimatie. In Kollase viel me dat ook al op. Ik verdenk de vangspiegel van te laag hangen. Ga ik binnenkort eens goed naar kijken want het ontbrak echt aan scherpte.

Al met al dus een leuke 2 1/2 uur gehad in de bossen onder Nunspeet. Een goede plek waar ik zeker weer heen ga. Maar de plek moet zich nog bewijzen. De donkerte is dik voor mekaar maar de auto’s zouden wel eens roet ik het eten kunnen goeien. De tijd zal het leren en mogelijk is er in de regio nog een stiekum plekje te vinden wat nét wat beter is.

Soms wil je wat anders en in mijn geval betekent dat ook dat ik ga handelen. Iets zelf maken ben ik niet zo goed in dus ik moet het van slimme in- en verkoop hebben.

Eruit: Vixen ShuttleScope 80S + Vixen RDF, Baader Hyperion MkIII 8-24mm zoom oculair

Erin: Robtics 70/420 ED doublet, ADM polaris connector voor Vixen-style dovetails (nodig om courante kijkers erop te kunnen zetten), Explore Scientific 11mm 82 graden oculair, Intes herschel wedge, EQ2 motortje voor de Vixen Polaris, T2 ring + 2″ adapter.

Dit geeft me een bak meer mogelijkheden. Vooral de grab ‘n go-hoek is veel beter nu en ik kan goed zon waarnemen in witlicht. Ha vind ik veel te prijzig. Mogelijk dat ik deze zomer nog wel een eerste DIY project doe: een 70mm Ha telescoop. Maar dat moet ik nog even uitzoeken.

De volgmotor maakt het mogelijk wat aan astrofotografie te doen. Niet veel maar wel basic. Deepsky tot 30 seconden moet wel lukken met de widefield F6 kijker. En het zonnestelse vang ik met een webcam en dat is veel vergevelijker (“lucky imaging” –> er zit altijd wel wat bruikbaars tussen al die frames).

Vooral van de zon verwacht ik wel leuke resultaten. Met de herschel wedge en een continuum filter zou ik de vlekken + supergranulatie moeten kunnen capturen inclusief de umbra, penumbra van de vlekken en dat hopelijk in wat meer detail. De test op de maan gisteren was ook veelbelovend. De Polaris is natuurlijk een heel andere montering dan een Advanced GT maar met webcammen verwacht ik geen verschil in kwaliteit. Deepsky moeten we nog maar even afwachten… maar met 2 seconden kun je al leuke dingen doen tegenwoordig.

De ES 82 graden reeks

In de oculairenhoek zit ik nu met een gat tussen 5 en 11mm en tussen 11 en 20mm. Die gaan dit jaar nog wel opgevuld worden met 6.7 en 14mm ES 82 graden oculairen. De Baader Hyperion was ok maar ik merk dat mijn waarneem’skills’ nu beperkt worden door het beeldveld.

Twee snelle captures van Rupus Recta-ish gebiedje op de maan, en de planeet Venus. Allemaal lang geleden dat ik dit deed en ik heb niet gelezen hoe dat ook alweer ging. Gewoon ‘even snel’ wat fotonen gevangen en gestacked met Registax.

De Rupus Recta plaat is met iets meer dan 1000 frames gestacked. Venus met maar 160. En daar valt dan dus een stapel vanaf bij het optimizen.

Jammer van de blauwe waas op Venus. Voor de volgende keer zal ik de handleiding van Emil Kraaikamp er weer eens bijpakken. Er zit meer in denk ik. En een goede barlow zou wonderen doen. Ik heb nu een 2x TS gebruikt en die is r*k in vergelijking met de Klee die ik voorheen had geleend (maar nu niet meer heb).

Venus

Rupus Recta look-a-like op de maan

Apparatuur:

Robtics 70/420 ED doublet, Philips SPC900 webcam (unmodded) + UV/IR cut filter op Venus, Celestron Advanced GT (bruikleen) en een netbook met WxAstroCapture. Teleskop Service 2x achromatische barlow. Stacken is gedaan met Registax 5.1.

De seeing was verschrikkelijk. Alsof ik door een bak water zat te filmen.

Het Kollase weekend is geweest en was een succes. Vrijdag de 21ste rond het middaguur vertrokken en na een rit van een kleine 500km waren we (ik had een carpooler, Bert) in Kollase. Heerlijk rustig. Vogeltjes. Schaapjes. Een zonnekijker. Een dorpje van 5 huizen en 14 inwoners (die er niet waren). Huizenhoge rook boven een mooi groot en eeuwigbrandend kampvuur… een mooie lokatie! Snel een slaapplek uitgezocht en de kijker opgesteld.

Het waarneemveldje. Helaas onder de wolken.

De vrijdagavond was het niet goed met één uurtje helder weer. Dit bleek een teaser te zijn geweest voor zaterdagavond. De hele zaterdag was het regenachtig.

Rolwolk boven Kollase, 21 april 2012

Het zag er dus niet goed uit. Veel niks gedaan. Er werd gewandeld, gefotografeerd, gebabbeld, fikkie gestookt maar van waarnemen voorbereiden kwam niet veel.

Vuurgod Ruben in de regen

In de schemer gebeurde echter Het Wonder van Kollase. De bewolking loste op en het werd helder. En donker. Goed donker! We maten SQM 21.83 gemiddeld met een piek naar 21.9+!

De zuid-westelijke hemel in Kollase (met Venus)

De noordelijke hemel met lichte melkweg

Een snelle opsomming van mijn waarnemingen:

• M51 met spiraalarmen, zwak sterretje in de halo en ‘de brug’ naar NGC5194 (a.k.a. M51a) . De ‘waas’ om M51 was overduidelijk;
• M101 met héél zwak spiralen;
• M81 met een zwak zichtbaar spiraal;
• The Hockeystick Galaxies met twee vaag te onderscheiden kernen;
• The Whale Galaxy heel zwak, viel me wat tegen (maar niet sterk vergroot bekeken)
• The Needle met ragfijne stofband iets boven de kern (of onder eigenlijk);
• M53 maar nu ook, eindelijk!, NGC5043 wat een érg zwakke bolhoop is;
• M3 & M13, dé bolhopen;
• Copeland’s Septet/Hickson 57. Dat was écht een Kollase-object want héél zwak met mag. 13.6 t/m 15.2. Ik zag dan ook alleen de kernen;
• Leo’s Triplet als nooit tevoren (helder, uitgestrekte galaxies tegen de  ’faint fuzzies’ in NL);
• NGC 3686, 3684 & 3681 op een rijtje in Leo;
• Markarian Chain in Virgo

De "bedden" van het hooihotel

Het hooihotel met kijkers

Aardappeltjes koken in 1500 graden

Het hoogtepunt van de hele avond was de schaduw die Venus wierp. We konden onze schaduw zien en nachtzicht kon je vergeten met die fille pit in de lucht! Dat schijnt toch best bijzonder te zijn, ik las tenminste één verslag van iemand die 40 jaar had gewacht en het toen pas zag. Een donkere omgeving is een must, en dat is het in Kollase.

Let op de schaduw achter de man rechts voor de muur

De volgende Kollase-sessie is geprikt voor eind september 2012. Dus dan gaan we de Melkweg weer eens uitpluizen.

Ik achter mijn S&T PSA

Bron foto’s: Steven Lantinga. (www.steem.eu) en Robbert Hermans

Elke keer weer spannend: gaat het Astroforum.nl Kollase weekend gebeuren. Dit jaar is het érg spannend. Een beetje té spannend naar mijn idee. Mijn vorige weekend was afgelopen augustus en toen was het maar één nacht helder. De andere nacht scheen de melkweg door de hoge bewolking. I kid you not.

Wolken alom momenteel. Zelfs mijn uitwijklokatie in Frankrijk is bewolkt. Hier is het bewolkt. Maar… Kollase momenteel niet!

Ligging Kollase tussen de wolkengebieden

Rondom Kollase … wolken. De vraag is dus waar die heen gaan de komende 24 uur en hoe dat dan vanaf morgenavond tot en met maandag gaat ontwikkelen. Ik hoop goed. Ik wil weer eens nachten doorhalen want dat komt er veel te weinig van en het is nu juist galaxy tijd. (Virgo Cluster)

De aanvoer is nu in ieder geval goed want vanuit ZZO en wat er wel omhoog komt líjkt op te lossen. Duimen!

Snelle post met alle Messier objecten die ik tot nog toe heb gezien. Lijkt veel maar het viel mij tegen hoeveel ik er nog moet! Vooral bolhopen, en die vind ik leuk dus dat gaat goedkomen in 2012.

M1, 3, 8 (verrekijker), 11, 13, 16 (verrekijker), 17 (verrekijker), 20 (verrekijker), 27, 29, 31, 32, 39, 41, 42, 44, 45, 51, 53, 57, 63, 64, 65, 66, 76, 78, 81, 82, 84, 86, 87, 92, 94, 95, 96, 97, 103, 104, 105, 106, 108, 109, 110

Een leuke avond op de Knardijk gehad! Aanwezigen: Cityjohn, Hiro en Andries van de Publiekssterrenwacht Schothorst.
Zelf was ik er voor het eerst als eerste. Dat gebeurd me anders nooit. In de late schemer (het zal 20:30 zijn geweest) begonnen met opbouwen van de Lightbridge. Kak. Kabeltje van de hoofdspiegel fan kwijt… die zal nog op de dijk liggen dacht ik. Misschien in het donker eruit getrapt. Even zoeken naar het slipspoor van ons help-we-glijden-bijna-achteruit-de-dijk-af! avontuur vorige keer… en daar lag mijn kabeltje. Aangesloten en daar kwamen Cityjohn en Andries ook aan en die begonnen met opzetten. Nu nog wachten op Hiro, die wat later kwam, en ik kon collimeren want een lasercollimator heb ik nog altijd niet.

Het astronomisch donker arriveerde en ik begon met kijken. Eerst maar eens Mars. Mwah. Niet denderend. Door naar mijn waarneemlijstje. Ik had weer één en ander in de S&T PSA aangevinkt.
Om te beginnen M95 gezocht en gevonden, met SN2012aw. Héél zwak toch nog die SN. Maar wel gezien. Bijzonder hoor, een sterretje miljoenen lichtjaren ver (en dus geleden). M96 natuurlijk ook tegen gekomen en Hiro gewezen (en zelf ook gekeken) naar M105 samen met NGC3384 en 3389 wat samen mooie stelseltjes zijn.

Ursa Major was volgend. Eerst maar eens M51. Mooie verschijning maar minder dan de vorige keer wat gek was want toen was de transparantie minder dacht ik. Geen spiraalarmen. En ik had weinig geduld dus door maar M63 (het lijkt alsof dit rap achter elkaar ging maar deze avond verliep onder veel gezwets tussendoor ). Een faint fuzzy. M94. Ook een faint fuzzy. Ik had een dip. Al die Messiers.. faint fuzzies. Meer niet. Jammer. Door naar NGC4485 & NGC4490 wat samen een peculiar galaxy vormt. Wow! Dát is beter! Twee ‘gewarpte’ stelsels in interactie met elkaar. Dit was mooi en daar heb ik wel flink te tijd voor genomen.

Intussen had Andries een dip. Hij heeft al maanden een 20cm DHZ dob van de sterrenwacht, ooit gekregen, maar het is een onding. Excuse me for saying so. Loopt stroef, onhandelbaar, niet te collimeren en een rechtdoor zoeker.. het vinden viel ‘m zwaar. Tijd voor een deugdelijke kijker zei ik. En nadat we hem wat op weg hebben geholpen ging het verder Leo in. Eerst Leo’s Triplet. Alledrie prima te zien en gevonden in een paar seconden. Daarna gezocht naar NGC3686 + NGC3684 + NGC3681 maar niet gevonden. Lastig dat starhoppen toch nog. Even bij Hiro gekeken in zijn 12″ maar dan met goto. We zagen er twee, misschien drie. Maar zeer zwak alledrie. En afsluitend in Leo gingen Hiro en ik tegelijk met de kijker op Hicks 44 waarvan ik er zeker 3 zag. De vierde kwam zéér zwak en uitsluitend perifeer en nog eens bij vlagen ook in beeld. Waargenomen. Dat wel, maar meer dan ook niet.

Hickson 44 (Door: Masil Imaging Team)

Tussendoor waren we afgeleid door een verzetje. Wat (jonge?)lieden waren het noordelijk van de dijk gelegen Knarbos ingedoken en hadden daar een fik gestookt. Die laaide opeens hoog op door wat vermoedelijk benzine was. Toch even de pliesie gebeld want ik had er geen lekker idee bij en bovendien was ik bang dat we in rook en licht kwamen te staan. Een half uur later reed de politie de dijk op, het bos in en was het gedaan met de pret (voor hun, wij gingen lekker verder).

Dan via M53 (en wéér de nabijgelegen bolhoop NGC5053 niet kunnen zien) het Virgo cluster. Voor mij een first light, ik zag er nog nooit ook maar één stelseltje in. Zo lang ben ik immers nog niet bezig. En maar meteen voor de klapper gegaan: Markarian’s Chain. Zeven stelsels op rij, waaronder The Eyes. Wonderlijk makkelijk gevonden want precies tussen Denebola en Vindemiatrix in. Alle zeven goed te zien en te volgen maar uitgebreider dan ik dacht. M87 was ook snel gevonden maar wederom kwam ik niet verder dan een vrij heldere kern met halo. Begrijpelijk dat ze snel gezien zijn maar de Messiers zijn zeker niet de leukste objecten om naar te kijken!

Schets van Markarian's Chain (door: Vedran Vrhovac)

En toen was de waarneemlijst klaar. Het was inmiddels 01:00 en ik was in dubio. Nog doorgaan, meer uitzoeken en bekijken of even wat freewheelen tot een uur of twee. Het werd het laatste. Dus daar kwamen M3, M13 en Mars nog een keer langs.

Na lange tijd (de laatste keer was 29 december 2011) was het weer helder. Dus op naar de Knardijk samen met Marco.

Daar aangekomen waren al drie mensen aanwezig. Eentje, aan het begin van de dijk in z’n uppie met 40cm dobson. Die wilde rustig kijken blijkbaar. Zelf ging ik bij de rest staan, verderop. Snel de kijker neergezet want die spiegel koelt maar langzaam. Gelukkig had ik nu wel de koeler op de primary mirror aangesloten dus dat scheelde aanzienlijk in afkoeltijd (zonder 50, met 20 minuten). Na een bijna fataal ongelukje, met een truss die ín de kijkerbuis lazerde maar naast de spiegel, kon er gekeken worden.

Rustig begonnen met de 28mm op het ET Cluster (NGC457). Een vrolijke verschijning waar zeker E.T. in te herkennen is zij het dat je de voorkennis wel nodig hebt. Vervolgens lekker een avond waargenomen waarvan hieronder acte. Ik heb niet bijgehouden wanneer ik wat bekeek dus de volgorde is willekeurig.

• M95 & M96 gezocht en gevonden. Dacht ik, maar ik zag een derde ‘faint fuzzy’ dus ik bleef twijfel houden over de waarneming. Thuis gekeken en het bleken M105+NGC3389+NGC3384 te zijn waarvan 3389 mag. 12,4 is en dat verklaarde dat deze een fuzzy was. Leuke waarneming!

NGC3389 en co. (Door: George Normandin)

• M105 vluchtig gezien, beetje langwerpig stelsel maar niet zo best te zien in de soep van Harderwijk;
• Leo’s Triplet, alledrie de deelnemers gezien en mooi in één beeldveld met de 28mm (54x);
• Hickson 44, drie van de vier deelnemers gezien. Ik twijfelde of ik een vierde zag maar thuis gekeken en daar waar ik wat dacht te zien zat niks. En waar hij wel zat zag ik niks. Dus: 3 out of 4 ain’t bad.;
• M3, de bolhoop. Schitterend om te zien, maar …
• M13… is veel imposanter! Deze kwam later op de avond omhoog en door de 30m liet deze een enórme hoeveelheid sterren zien met de mooie ‘spinnenarmen’ uitwaaierend. Erg mooi!;
• M53 kwam ik tegen op weg naar M84. Een leuke bolhoop die aan één kant een klein helder stukje liet zien wat volgens mij een heldere ster is (in de bolhoop zelf);
• M84, het Black Eye stelsel. Een duidelijke zwarte rand was te zien met een mooie, vrij grote halo;
• In de Grote Beer gekeken naar de Uilnevel. Wederom geen ogen te zien, niet met en niet zonder OIII filter;
• M109, een mooie grote ovale pluis. Van de balk zag ik niets;
• M108 liet zijn sigaarvorm goed zien met een iets heldere kern;
• M51 + NGC5194 lieten zich deze avond goed zien. Helaas geen overduidelijke spiraal maar af en toe sprongen de spiralen dan toch in beeld. De halo om dit stelsel was goed te zien en omsloot M51 en de NGC als geheel.

De seeing was deze avond zeer matig en de transparantie was zo-zo. Van veel stelsels was alleen de kern goed te zien, er was te weinig contrast voor meer detail. Behalve op M51 die vrij hoog stond en daarbij dan dus af en toe wat spiraal liet zien. SQM meting bleef hangen op 20.6 (vorige week vrijdag werd 20.75 gemeten!).

Elk jaar organiseert Roel een aantal malen leuke zonnekijkmiddagen. Een leuke, luchtige variant op de wat meer hardcore waarneemsessies bibberend in de kou ergens in een afgelegen stuk land.

De 17de maart is het weer zover: dan staan een flink aantal kijkers opgesteld op De Worp in Deventer. Elke keer goed voor een flink aantal bezoekers en volgens mij één van de wat grotere privé initiatieven in Nederland. Ik ga misschien meedoen, maar moet even kijken hoe mijn agenda is op de 17de.

Als je in Deventer woont zeker een aanrader!

Zon kijken op De Worp, Deventer!

Ik denk het… want ik heb nog niet goed gekeken of die het echt zijn (ook nieuw voor mij).

Zojuist voor het eerst een opname gemaakt van de zon.
Gebruikte apparatuur:

• Vixen Shuttlescope 80S
• Vixen Polaris
• handmatig gevolgd met grove uitlijning op de pool
• Philips SPC900 + Teleskop Service IR/UV cut filter + Baader Continuum filter
• Baader AstroSolar photographic filter (ND3.8).

Zon op 11-03-2012 met zonnevlekken 11430 & 11431

Schetsje van vlekken 1429 en 1430