Een paar bewerkingen van de foto die André Kuijpers afgelopen nacht heeft gemaakt.
Nederland bij Nacht (jan 2012)
En in negatief met een accent op de wat sterker verlichte gebieden mooi eruit:
Bewerking van de foto met highlights
Opvallend op deze bewerkingen zijn zaken als de lichtmasten aan de A30 bij Barneveld en de Harselaar (bedankt, Vink!) ook in B’veld.
Bizar dat er zoveel licht omhoog straalt dat je het 300km hogerop nog kan zien. Energieverspilling ten top dus! Letterlijk en figuurlijk!
Afgelopen nacht heeft André Kuijpers vanuit het ISS een foto van Nederland bij nacht kunnen maken. De lichtvervuiling is zeer goed te zien. Zo zie je al snel het Botlek gebied en andere kassengebieden. Opvallend vond ik zelf de kassen boven Almere (die ik zeer goed zie kilometers verderop bij het waarnemen), het íetsje donkerder gebied in Stadspark Schothorst waar onze sterrenwacht ligt en het stationsgebied van Amersfoort wat ietsje lichter is. En nog wel wat plekjes.
Lichten om Amersfoort
Ik zal vanavond eens een wat meer ingezoomde versie van Amersfoort plaatsen. Dat kan interessant zijn.
Ergens deze week gaat mijn Baader Laser Colli Mk III en Astronomik UHC-E filter op de bus naar hun nieuwe eigenaar. Daarvoor in de plaats komen een:
Howie Glatter 1.25" Tublug
Of ik de Tublug in 2″ of 1.25″ neem weet ik nog niet. De 2″ is pas eind februari weer leverbaar en de 1.25 per direct. Als die 1.25″ voldoende is voor visueel gebruik neem ik die. Als de 2″ echt veel beter is ga ik geduld hebben en bestel ik die 2″ versie.
Het Astronomik UHC-E filter deed zijn werk prima in de 6″ (en 8″) kijkers maar nu ik de 12″ heb wil ik graag en ‘echt’ UHC filter. Dus een smalbandiger filter en ook graag van Lumicon wat beter schijnt te zijn (of het beste zelfs).
Dat filter zal er niet persé direct komen want ik gebruik het OIII filter veel vaker en op de Knardijk is UHC niet zo hard nodig omdat de lichtvervuiling daar niet zo enorm is als hier in Hoogland. De Tublug komt direct (als ik de 1.25″ neem) of anders eind februari (als ik de 2″ kies).
Sterrenwachtlid Marco had een poos geleden een shot van M82 gemaakt. De ‘sigaar’ heet dat ding ook wel in de volksmond. Daar ik vandaag een bewerking van gemaakt. Marco deed dit zelf ook maar met een totaal andere insteek en resultaat. Waaruit wel blijkt dat foto bewerken persoonlijk is. En, persoonlijk
, vind ik mijn foto het mooist.
Eerst die van Marco:
M82 door Marco Olariu (low res only)
En dan die van Maurits:
M82 door mij (data door Marco)
Al met al hebben we op basis van deze foto’s goede hoop dat we wel wat moois kunnen maken met de oude kijker in de sterrenwacht. Ten tijde van maken van deze foto was de montering niet denderend, veel backlash. En het zijn lights van 25sec. plus een handjevol darkframes. Wat niet erg veel is. Camera was een Canon 40D, kijker een 14″ LX200 op wedge montering. We verwachten in de eerste helft van dit jaar toch richting de 120sec. te kunnen gaan of meer, als de guiding werkt. Dat biedt dus mogelijkheden.
Oculairen zijn dure dingen en dus bewaar je die in een goed stevige koffer. Deze was voorzien van plukschuim maar na een dik jaar plukken aan het schuim was daar weinig stevigheid in terug te vinden. Dus naar downtown Amersfoort gegaan om bij Stoffeerderij Verheuvel aan de Lavendelstraat. Die zit daar sinds 1928 alweer en was ooit ‘concurrent’ van mijn opa die destijds (tot jaren 80) aan de Arnhemsestraat zat (vlak bij Julianaplein) en daarvoor zat zijn vader meen ik weer ergens aan de Leusderweg.
Vanguard oculairkoffer anno 2012
Hoe het ook zij, dit stuk schuim was gratis. Thuis aangekomen weer flink zitten zagen. De kleur is niet je-dat maar het werkt super. Veel steviger dan het plukschuim wat nu in de prullenbak ligt. Ik ga het hele ding denk ik nog met van dat dunne zwarte ‘velours’ bekleden. Dan is het één geheel en het staat chiquer. Verder is het nu al prima zo. Grote verbetering en mijn 2″ 28mm Meade oculair kan nu ook mooi in het koffertje. Voor de nog te bestellen 2″ Howie Gatter Tublug zal geen plek zijn. Koffer is simpelweg te klein. En dan heb ik het nog niet eens over de twee Explore Scientific 82 graden oculairen die ik ergens dit voorjaar ga bestellen. Kortom, de koffer zal uiteindelijk toch te klein worden.
De sessie van zaterdag 14 januari mocht dan in het water vallen, die van zondag 15 januari is er eentje voor de spreekwoordelijke boeken geworden! En dat omdat:
- ik het starhoppen toch echt doorkrijg;
- ik geen koude voeten kreeg dankzij de nieuwe snowboots;
- ik geen last van mijn rug meer kreeg dankzij de waarneemstoel;
- ik leuke en vooral nieuwe dingen heb gezien.
De omstandigheden waren best aardig. De seeing redelijk goed met wat last van hele hoge sluier (die vooral door vliegtuigen veroorzaakt leek te worden). We begonnen met een comfortabele 1 graad maar dat zakte naar -1 rond middernacht.
Aanwezig waren dit keer 5 astroforumleden. De Knardijk heeft voor mij naast donkere luchten vooral een leuk gezelligheidskantje: het is er altijd gezellig. Deze keer ook en ook fijn om eens wat serieuzer waar te nemen want alle aanwezigen waren ervaren genoeg om lekker zelf aan de slag te gaan. Er werd wat gewisseld van oculairen en kijkers en wat tips maar verder was iedereen zijn of haar eigen lijstje aan het doorakkeren.
Ik heb momenteel als werkwijze dat ik in de S&T PSA aankaart wat ik wil bekijken en vervolgens is het een kwestie van het boekje van voor naar achter doorbladeren. Dat leverde afgelopen nacht een flinke score op met dankzij wat tips van Matthijs (BoertjeB) nog drie extra’s op. De waarneemlijst:
- Begonnen met warme spiegel en de Orion nevel. Vooral met OIII was het een feest. De ‘armen’ gingen enorm ver door, ik kon ze nooit eerder zo ver volgen en ik heb dan ook flink te tijd genomen voor de grote nevel in de winterhemel.
- Dan NGC2169, een open cluster in Orion. Op zich zou dit geen spannend clustertje zijn maar omdat het een asterisme is wat op een ’37′ lijkt maakt het een leuk ding om te bekijken.
The 37 Cluster
- Sterhoop M44 is op de Knardijk goed met het blote oog zichtbaar en met het 28mm oculair (53x) zie je dan een beeldvullend sterveld. Deze groep sterren ligt met 500 á 600 lj relatief dichtbij. M46 bijvoorbeeld licht véél verder!
- Tussendoor was daar het ET Cluster. Ook een open cluster maar vooral een leuk asterisme in de vorm van het ET mannetje. Of iets anders want één ding is zeker: amateur astronomen zoeken de vergelijkingen soms echt .. euh… ver.
- Uitstapje naar M1. Niet mijn favoriet maar vandaag zie ik (eigenlijk voor het eerst) de vorm van M1 terug. Met vlagen denk ik iets van de flarderigheid ín M1 te herkennen. Héél subtiel maar ja… ja, dat zag ik.
- Dan het object van de avond! NGC2244 aka Rosette Nebula. De 6 sterren die het midden vormen waren door de zoeker goed te vinden. Rosette laat zich goed zin met een OIII filter. Ik probeerde eerst UHC-E maar dat haalde weinig uit. Met OIII filter in de 20mm (75x) was al direct neveligheid te zien en nadat ik mezelf had verstopt onder de AstroMonk kap kwam daar al na 5 minuten een bák meer in beeld! Diverse flarden die duidelijk rondom het centrum liggen werden zichtbaar. Erg mooi om te zien en ook duidelijk dat je hier te maken hebt met een knoeperd van een nevelcomplex! Ga ik zeker nog eens bezoeken! De schets hieronder geeft een indruk van wat ik zag van deze mooie nevel.
Rosette Nebula (schets door Rony De Laet)
- Dan op weg naar M35. Die was snel gevonden want al zichtbaar in de 9×50 zoeker. Matthijs wees mij op het clustertje “in” M35 en ja hoor, daar ontmoette ik al snel NGC2158: met 1 miljard jaar een oud open cluster. Bijzonder, want open clusters ‘lossen op’ door interactie met andere clusters en nevels waardoor ze meestal niet zo oud worden.
- M47 veel zichtbaarder dan M46 al door zoeker en m.i. niet bijster mooi. Beetje los zand dit cluster.
- M46 daarentegen is een stuk interessanter. Ik keek er echt vier keer overheen, je verwacht dat Messier’s er uit knallen maar dat doen ze dus niet altijd. Leuk aan dit cluster is vooral de PN die er in zit: NGC2438. Bijna net zo leuk als de bekende Ringnevel! Overigens ligt deze PN niet ín M46 maar een lichtjaartje of 2.200 dichterbij… Waar M35 op maximaal 600 lj afstand ligt verwijderd doet deze groep daar een schep bovenop door op een afstand van 5.500 lj te liggen.
- M41 kan me niet bekoren. Sorry M41! Verder prima te zien, vrij open los cluster.
- M108 had ik al vaker gezien als ‘faint fuzzy’ met mijn 6″ & 8″ newtons in Hoogland. Onder de donkere lucht van de Knardijk met de 12″ had ik hoge verwachtingen. Die snel de kop in werden gedrukt. Sigaarvorm te zien, helder sterretje in het midden. Dat was het.
- M97 staat ook bekend als de Owl Nebula of Uilnevel zo u wilt. Goed mijn best gedaan, inclusief AstroMonk, om de ‘ogen’ te zien maar ik twijfel of het me lukte. Héél af en toe meen ik héél vaag 2 donkere vlekjes te hebben gezien. Maar .. nee.. ik hou het op niet gezien.
- M63 liet net als M108 toch vrij weinig detail zien. Meer dan de vorm kon ik er niet uithalen. Toch knap dat die Messier ze zo kon vinden (al was het toen wel véél donkerder dan tegenwoordig).
- M94 is een mooi spiraalstelsel maar van spiraalarmen niets te zien. Ik zag een rond pluisje. Valt me stiekem toch wat tegen wat je ziet van stelsels.
- Mijn lijstje zat er inmiddels op maar er was nog wat duister over tot de maan boven de horizon kwam. In die tijd gezocht en gevonden: NGC3190 en NGC3193 in de Hickson 44. Een groep stelsels waarvan ik er dus 2 zeker kon zien. In dezelfde omgeving zag ik nog 1 héél, héééél vaag vlekje en ik denk dat het nog een deelnemer was maar de waarneming is te dubieus dus ik reken ‘m niet mee.
Hickson 44. Galaxy cluster in Leo.
De trouwe lezertjes zien inmiddels wat afkortingen verschijnen en die ga ik aanhouden:
- S&T PSA –> Sky & Telescope Pocket Sky Atlas
- PN –> Planetaire Nevel
- M, NGC, Cr etc. –> afkortingen van catalogusnamen (nerd alert!)
- lj –> lichtjaar
Was er dan niets wat minder goed ging? Oh jawel. Door de vorst werd het grondzeil spekglad. Deze ga ik vervangen door een ander zeil (heb al een idee). En de Baader Lasercollimator is simpelweg niet handig om een 150cm lange dobson te collimeren. Forumlid broertje had een Tublug bij zich en daarmee was het werkje in letterlijk 10 seconden gepiept. Heel handig!
Verder ga ik toch eens kijken of ik iets verkeerd doe met het kijken naar stelsels want ik zie zélden meer dan een pluisje. Van M51 heb ik op Ameland wel de spiraalarmen gezien maar dat was de enige keer. Moet meer in zitten.
En het Astronomik UHC-E filter gaat de verkoop in. Dit is een prima filter voor wat kleinere kijkers maar op mijn 12″ ga ik liever voor een UHC filter van Lumicon.
Viel dat even tegen! Mooie groene plaatjes op Meteoblue, mooie blauwe bolletjes op 7timer en yr.no die een mooie maan (zonder WOLK) liet zien. Niets was minder waar vandaag. De starparties op vliegveld Langeveld, de volkstuintjes in Deventer en in Lochem… allemaal gecancelled. Enkele noeste sterrenkoekeloerders stonden toch op de Knardijk maar ook daar lieten zich voornamelijk wolken zien.
Vroeger. Toen konden ze het weer voorspellen.
Zelf heb ik de Lightbridge even in de tuin gehad. Droogoefenen of alles nog werkte. De score nu: 2.5 uur waargenomen sinds 1 november 2011. Kak!
Heerlijk! Seeing zal wat matig zijn maar “Knar…here we come!”. De groep voor de starparty zaterdag begint vorm te krijgen. Nu al zin an!
Zou het dan echt?
Op tal staat de Rosettenevel, Orion natuurlijk weer, NGC891 weer proberen en ik ga me wagen aan de Cone Nebula als we toch bezig zijn.
In een tijd dat lokale en landelijke overheden en ook bedrijven zich meer bewust worden van het feit dat overdaad schaadt als het op verlichting aan komt leeft “Milieu Adviesburo” Vink uit Barneveld nog in het verleden. Plaatjes zeggen in dit geval meer dan woorden. De A1 loopt hier vlak langs, dit bedrijf gooit een enorme vlek wit licht de lucht in. En dat in een gebied wat toch al vrij donker is. Doodzonde. Overbodig en Vink bereikt er niets mee. De verlichting staat ‘s nachts ook nog eens aan. 24×7.
Parallelweg langs de A1 bij Harselaar (Barneveld)
Vink bellen. Ja. Of het licht uit kan!
Lichtvervuiling anno 2011. Jakkes.
Ik stoor me al langer aan overmatige verlichting. Maar als het ook nog eens overbodig is, onzinnig op tijdstippen dat er een handjevol mensen over de A1 rijden waarvan een nóg veel kleiner aantal daadwerklijk bereikt zal worden door deze ‘reclame’…nee. Dan ben je als bedrijf gewoon niet slim.
Dit is geen nieuw galaxy voor mij. Ik ken het al zo’n 10 jaar. Bij de overvloed aan wind en wolken heb ik maar eens de windvaan/haan op de St. Martinuskerk van Hoogland met de webcam vastgelegd. Een beetje droog oefenen voor planeten, zon en maan cammen met de Philips SPC900 die ik heb liggen. Sinds de LXD75 weg is heb ik die niet meer gebruikt maar nu de Vixen ShuttleScope op de Polaris staat wil ik daar wat mee spelen. De montering loopt soepel genoeg om handmatig met guiding weg te komen vermoed ik. Vermoeden want proberen moet ik het nog. De vorige poging is mislukt omdat ik de verkeerde codec had gebruikt. Ofzo. Whatev’s.
Deze keer lukte het wel. De haan staat er leuk op. De kleurfout valt me reuze mee maar mogelijk is dat minder opzichtig vanwege het stackproces, dat weet ik niet.
Windhaan op de St. Martinuskerk, Hoogland
