Een avondje met twee sessies. Eerst Jupiter en de maan. Jupiter stond al vrij laag en dat was te merken: ik zag drie banden, wat maantjes maar verder vrij weinig detail. Eén van de minder mooie waarnemingen van Jupiter voor mij.
Door naar de maan. Rupus Recta bekijken. Die lag al lang niet meer op de terminator helaas maar, nog goed te zien als een mooie rechte lijn in de vlakte. Vallis Alpis was goed te zien evenals in dat gebied (ongeveer, de maan is best groot nog) wat bergjes die een mooie lange schaduw wierpen over het oppervlakte. Van die losstaande bergen of rotsen (geen idee hoe hoog ze zijn maar toch zeker honderden meters) vind ik wel mooi omdat ze een schaduw geven die het relief goed weergeeft.
Het was fris, ik had het wel weer gezien en tuinsessies duren bij mij toch kort. Dus lekker naar binnen, astroforum erop en biertje erbij. Eerste topic wat ik lees gaat over het feit dat Sirius B mogelijk te zien is omdat de seeing daar goed genoeg voor is. Kak. Dat moet ik proberen. En dus, hup naar buiten en bier laten staan. Men zegt dat dit haast niet kan in een 80mm refractor maar ik weet het zeker: ik zag Sirius B. Bij hele korte vlagen van nou.. een seconde misschien, was op 19:00 van Sirius A een piepklein stipje te zien wat zich losweekte uit de enorme gloed van Sirius A. Het stelde niet veel voor. Maar… gezien is gezien! Toch weer een milestone op mijn waarneem CV! En met een 80/480mm met 5mm ortho en dus zo’n 100x vergroting helemaal geen rottige waarneming!
Witte dwerg Sirius B als partner van Sirius A
Sirius B is een witte dwerg die zeer dicht bij Sirius A staat. Op zich zou je B zo moeten zien maar A is zo enorm veel feller dat dit echt een uitdaging is in sterrenkijkland. Sirius A is zelf de helderste ster die je nu kunt zien en 25x helderder dan onze zon. De sterren Canopus en Rigel zijn overigens veel helderder maar staan ook verder weg en daarom wint Sirius deze wedstrijd.
De geschiedenis van dit dubbelster paar is interessant. Sirius B was ooit de grotere van de twee en werd een rode reus. Uiteidenlijk heeft ze haar buitenste materia afgestoten en is Sirius B 120 miljoen jaar geleden ingestort tot een witte dwerg. Er staat echt een heel verhaal over Sirius A & B op Wikipedia en laat ik daar maar naar verwijzen anders zit ik morgen nog te typen.
Ik heb nog een andere bewerking gemaakt van André Kuipers’ foto van NL bij nacht. En dan dus ingezoomed op Amersfoort e.o. De overlay maken was lastig want de foto was vanuit ISS natuurlijk niet recht van boven genomen maar vrij schuin. Met wat gesleep in Photoshop kreeg ik het echter wel aardig goed. Behalve Soest, dat kreeg ik zo snel niet goed maar is niet relevant voor het beeld voor Amersfoort.
De foto spreekt voor zich. Kleine ‘maar’ erbij: de foto had al niet zo’n hoge resolutie, is sterk vergroot en daarna bewerkt. Dus het geeft een goede indruk maar je kunt er geen bedrijven uithalen tenzij ze heel duidelijk overmatig licht verstrooien (Praxis aan de A1) of er is een duidelijke lichtbron (lichtmast A1 met aan de overkant een bouwterrein wat continue verlicht is tegen vermoedelijk boeventuig). En wat voor de hand liggende plekken zoals het stadscentrum en het rangeerterrein bij station Amersfoort. Voor beide is het dan trouwens nog niet gezegd dát ze zo erg verlicht moeten zijn, die discussie zou ik maar wat graag goed en open gevoerd zien.
Affijn. Het plaatje en dit zal wel de laatste zijn. En nu maar hopen op een nieuwe foto liefst op een ander tijdstip.
Overlay omhoogsch(r)ijnend licht Amersfoort e.o.
Eerste bewerking van het ‘edge on spiral galaxy’ NGC891 in Andromeda. Gemaakt met een 17″ CDK Planewave die ergens in de zuidelijke Alpen staat. Het was er ietsje bewolkt tijdens het schieten van het Luminance kanaal.
Dit was een eerste keer dat ik dit deed bij Lightbuckets.com en ook een eerste keer dat ik met LRGB heb gewerkt. Ik heb veel maar snel gelezen dus er zit vast meer in. Maar, voor een eerste keer helemaal niet slecht!
1x 600s L + 1x450s R + 1x450s G + 1x450s B.
- RAW’s ingelezen in Nebulosity 2
- DDP per frame RGB
- RGB align in Nebulosity 2, saved as FIT
- die FIT ingelezen in Photoshop CS5.1 en de kanalen weer gesplitst (dit zo gedaan omdat Nebulosity 2 de frames aligned maar ik kreeg daar de conversie naar RGB niet voor elkaar)
- de gesplitste R, G & B frames bewerkt in Photoshop (levels, dust ‘n speckles)
- die bewerkte R, G & B frames in een nieuwe RGB geplakt (dus R in R kanaal, G in G kanaal, B in B kanaal)
- luminance frame DDP in Nebulosity 2 gevolgd door wat level stretching in Photoshop en het toepassen van een artificial flatframe om de vignetting in de L frame weg te halen
- L frame op de RGB gelegd met 50% opacity
- met levels weer de waardes wat beter gezet
- saturatie van geel een rood opgehaald (kleur was wat flets geworden)
- sterren wat kleiner gemaakt maar viel me tegen
En dan vergeet ik vast wat op te noemen. Maar dan krijg je dus dit. En dat kan vast nog beter maar … like… wauw!
NGC891 door een 17" Planewave. #geekjoy
Een paar bewerkingen van de foto die André Kuipers afgelopen nacht heeft gemaakt.
Nederland bij Nacht (jan 2012)
En in negatief met een accent op de wat sterker verlichte gebieden mooi eruit:
Bewerking van de foto met highlights
Opvallend op deze bewerkingen zijn zaken als de lichtmasten aan de A30 bij Barneveld en de Harselaar (bedankt, Vink!) ook in B’veld.
Bizar dat er zoveel licht omhoog straalt dat je het 300km hogerop nog kan zien. Energieverspilling ten top dus! Letterlijk en figuurlijk!
En dan de uitsnede van Amersfoort e.o. met een paar flink opvallende zaken en wat m.i. de veroorzakers zijn.
Amersfoort e.o.
Met deze info kun je al heel gericht een paar knoeperts van lichtvervuilers gaan aanpakken. Zo lijkt het vrij onzinnig dat de Praxis aan de A1 (in bedrijventerrein Calveen) de gehele nacht haar terrein verlicht met -ik schat- 12 flinke bouwlampen én 12 omhoog schijnende bouwlampen op de reclamezuil. ‘s Nachts rijden er niet veel auto’s op de A1 en van nog minder bestuurders van die auto’s zal de latente koopwens aangewakkerd worden door zo’n verkwisting. Eerder een gevalletje negatieve reclame als je het mij vraagt.
En verderop nog zo’n mooie mast ter hoogte van sportpark Zielhorst.
Licht heeft natuurlijk nut maar de ontwikkeling in Frankrijk om in ieder geval bedrijfsmatige en reclame verlichting aan banden te leggen lijkt me iets wat hier in Nederland ook zeker bekeken kan worden. Zo zal de grote vlek bij de Harselaar (Barneveld, A1) dan waarschijnlijk onzichtbaar worden voor André Kuipers in het ruimtestation. Ik zeg: quick wins!
Afgelopen nacht heeft André Kuipers vanuit het ISS een foto van Nederland bij nacht kunnen maken. De lichtvervuiling is zeer goed te zien. Zo zie je al snel het Botlek gebied en andere kassengebieden. Opvallend vond ik zelf de kassen boven Almere (die ik zeer goed zie kilometers verderop bij het waarnemen), het íetsje donkerder gebied in Stadspark Schothorst waar onze sterrenwacht ligt en het stationsgebied van Amersfoort wat ietsje lichter is. En nog wel wat plekjes.
Lichten om Amersfoort
Ik zal vanavond eens een wat meer ingezoomde versie van Amersfoort plaatsen. Dat kan interessant zijn.
Ergens deze week gaat mijn Baader Laser Colli Mk III en Astronomik UHC-E filter op de bus naar hun nieuwe eigenaar. Daarvoor in de plaats komen een:
Howie Glatter 1.25" Tublug
Of ik de Tublug in 2″ of 1.25″ neem weet ik nog niet. De 2″ is pas eind februari weer leverbaar en de 1.25 per direct. Als die 1.25″ voldoende is voor visueel gebruik neem ik die. Als de 2″ echt veel beter is ga ik geduld hebben en bestel ik die 2″ versie.
Het Astronomik UHC-E filter deed zijn werk prima in de 6″ (en 8″) kijkers maar nu ik de 12″ heb wil ik graag en ‘echt’ UHC filter. Dus een smalbandiger filter en ook graag van Lumicon wat beter schijnt te zijn (of het beste zelfs).
Dat filter zal er niet persé direct komen want ik gebruik het OIII filter veel vaker en op de Knardijk is UHC niet zo hard nodig omdat de lichtvervuiling daar niet zo enorm is als hier in Hoogland. De Tublug komt direct (als ik de 1.25″ neem) of anders eind februari (als ik de 2″ kies).
Sterrenwachtlid Marco had een poos geleden een shot van M82 gemaakt. De ‘sigaar’ heet dat ding ook wel in de volksmond. Daar ik vandaag een bewerking van gemaakt. Marco deed dit zelf ook maar met een totaal andere insteek en resultaat. Waaruit wel blijkt dat foto bewerken persoonlijk is. En, persoonlijk 
, vind ik mijn foto het mooist.
Eerst die van Marco:
M82 door Marco Olariu (low res only)
En dan die van Maurits:
M82 door mij (data door Marco)
Al met al hebben we op basis van deze foto’s goede hoop dat we wel wat moois kunnen maken met de oude kijker in de sterrenwacht. Ten tijde van maken van deze foto was de montering niet denderend, veel backlash. En het zijn lights van 25sec. plus een handjevol darkframes. Wat niet erg veel is. Camera was een Canon 40D, kijker een 14″ LX200 op wedge montering. We verwachten in de eerste helft van dit jaar toch richting de 120sec. te kunnen gaan of meer, als de guiding werkt. Dat biedt dus mogelijkheden.
Oculairen zijn dure dingen en dus bewaar je die in een goed stevige koffer. Deze was voorzien van plukschuim maar na een dik jaar plukken aan het schuim was daar weinig stevigheid in terug te vinden. Dus naar downtown Amersfoort gegaan om bij Stoffeerderij Verheuvel aan de Lavendelstraat. Die zit daar sinds 1928 alweer en was ooit ‘concurrent’ van mijn opa die destijds (tot jaren 80) aan de Arnhemsestraat zat (vlak bij Julianaplein) en daarvoor zat zijn vader meen ik weer ergens aan de Leusderweg.
Vanguard oculairkoffer anno 2012
Hoe het ook zij, dit stuk schuim was gratis. Thuis aangekomen weer flink zitten zagen. De kleur is niet je-dat maar het werkt super. Veel steviger dan het plukschuim wat nu in de prullenbak ligt. Ik ga het hele ding denk ik nog met van dat dunne zwarte ‘velours’ bekleden. Dan is het één geheel en het staat chiquer. Verder is het nu al prima zo. Grote verbetering en mijn 2″ 28mm Meade oculair kan nu ook mooi in het koffertje. Voor de nog te bestellen 2″ Howie Gatter Tublug zal geen plek zijn. Koffer is simpelweg te klein. En dan heb ik het nog niet eens over de twee Explore Scientific 82 graden oculairen die ik ergens dit voorjaar ga bestellen. Kortom, de koffer zal uiteindelijk toch te klein worden.
De sessie van zaterdag 14 januari mocht dan in het water vallen, die van zondag 15 januari is er eentje voor de spreekwoordelijke boeken geworden! En dat omdat:
- ik het starhoppen toch echt doorkrijg;
- ik geen koude voeten kreeg dankzij de nieuwe snowboots;
- ik geen last van mijn rug meer kreeg dankzij de waarneemstoel;
- ik leuke en vooral nieuwe dingen heb gezien.
De omstandigheden waren best aardig. De seeing redelijk goed met wat last van hele hoge sluier (die vooral door vliegtuigen veroorzaakt leek te worden). We begonnen met een comfortabele 1 graad maar dat zakte naar -1 rond middernacht.
Aanwezig waren dit keer 5 astroforumleden. De Knardijk heeft voor mij naast donkere luchten vooral een leuk gezelligheidskantje: het is er altijd gezellig. Deze keer ook en ook fijn om eens wat serieuzer waar te nemen want alle aanwezigen waren ervaren genoeg om lekker zelf aan de slag te gaan. Er werd wat gewisseld van oculairen en kijkers en wat tips maar verder was iedereen zijn of haar eigen lijstje aan het doorakkeren.
Ik heb momenteel als werkwijze dat ik in de S&T PSA aankaart wat ik wil bekijken en vervolgens is het een kwestie van het boekje van voor naar achter doorbladeren. Dat leverde afgelopen nacht een flinke score op met dankzij wat tips van Matthijs (BoertjeB) nog drie extra’s op. De waarneemlijst:
- Begonnen met warme spiegel en de Orion nevel. Vooral met OIII was het een feest. De ‘armen’ gingen enorm ver door, ik kon ze nooit eerder zo ver volgen en ik heb dan ook flink te tijd genomen voor de grote nevel in de winterhemel.
- Dan NGC2169, een open cluster in Orion. Op zich zou dit geen spannend clustertje zijn maar omdat het een asterisme is wat op een ’37′ lijkt maakt het een leuk ding om te bekijken.
The 37 Cluster
- Sterhoop M44 is op de Knardijk goed met het blote oog zichtbaar en met het 28mm oculair (53x) zie je dan een beeldvullend sterveld. Deze groep sterren ligt met 500 á 600 lj relatief dichtbij. M46 bijvoorbeeld licht véél verder!
- Tussendoor was daar het ET Cluster. Ook een open cluster maar vooral een leuk asterisme in de vorm van het ET mannetje. Of iets anders want één ding is zeker: amateur astronomen zoeken de vergelijkingen soms echt .. euh… ver.
- Uitstapje naar M1. Niet mijn favoriet maar vandaag zie ik (eigenlijk voor het eerst) de vorm van M1 terug. Met vlagen denk ik iets van de flarderigheid ín M1 te herkennen. Héél subtiel maar ja… ja, dat zag ik.
- Dan het object van de avond! NGC2244 aka Rosette Nebula. De 6 sterren die het midden vormen waren door de zoeker goed te vinden. Rosette laat zich goed zin met een OIII filter. Ik probeerde eerst UHC-E maar dat haalde weinig uit. Met OIII filter in de 20mm (75x) was al direct neveligheid te zien en nadat ik mezelf had verstopt onder de AstroMonk kap kwam daar al na 5 minuten een bák meer in beeld! Diverse flarden die duidelijk rondom het centrum liggen werden zichtbaar. Erg mooi om te zien en ook duidelijk dat je hier te maken hebt met een knoeperd van een nevelcomplex! Ga ik zeker nog eens bezoeken! De schets hieronder geeft een indruk van wat ik zag van deze mooie nevel.
Rosette Nebula (schets door Rony De Laet)
- Dan op weg naar M35. Die was snel gevonden want al zichtbaar in de 9×50 zoeker. Matthijs wees mij op het clustertje “in” M35 en ja hoor, daar ontmoette ik al snel NGC2158: met 1 miljard jaar een oud open cluster. Bijzonder, want open clusters ‘lossen op’ door interactie met andere clusters en nevels waardoor ze meestal niet zo oud worden.
- M47 veel zichtbaarder dan M46 al door zoeker en m.i. niet bijster mooi. Beetje los zand dit cluster.
- M46 daarentegen is een stuk interessanter. Ik keek er echt vier keer overheen, je verwacht dat Messier’s er uit knallen maar dat doen ze dus niet altijd. Leuk aan dit cluster is vooral de PN die er in zit: NGC2438. Bijna net zo leuk als de bekende Ringnevel! Overigens ligt deze PN niet ín M46 maar een lichtjaartje of 2.200 dichterbij… Waar M35 op maximaal 600 lj afstand ligt verwijderd doet deze groep daar een schep bovenop door op een afstand van 5.500 lj te liggen.
- M41 kan me niet bekoren. Sorry M41! Verder prima te zien, vrij open los cluster.
- M108 had ik al vaker gezien als ‘faint fuzzy’ met mijn 6″ & 8″ newtons in Hoogland. Onder de donkere lucht van de Knardijk met de 12″ had ik hoge verwachtingen. Die snel de kop in werden gedrukt. Sigaarvorm te zien, helder sterretje in het midden. Dat was het.
- M97 staat ook bekend als de Owl Nebula of Uilnevel zo u wilt. Goed mijn best gedaan, inclusief AstroMonk, om de ‘ogen’ te zien maar ik twijfel of het me lukte. Héél af en toe meen ik héél vaag 2 donkere vlekjes te hebben gezien. Maar .. nee.. ik hou het op niet gezien.
- M63 liet net als M108 toch vrij weinig detail zien. Meer dan de vorm kon ik er niet uithalen. Toch knap dat die Messier ze zo kon vinden (al was het toen wel véél donkerder dan tegenwoordig).
- M94 is een mooi spiraalstelsel maar van spiraalarmen niets te zien. Ik zag een rond pluisje. Valt me stiekem toch wat tegen wat je ziet van stelsels.
- Mijn lijstje zat er inmiddels op maar er was nog wat duister over tot de maan boven de horizon kwam. In die tijd gezocht en gevonden: NGC3190 en NGC3193 in de Hickson 44. Een groep stelsels waarvan ik er dus 2 zeker kon zien. In dezelfde omgeving zag ik nog 1 héél, héééél vaag vlekje en ik denk dat het nog een deelnemer was maar de waarneming is te dubieus dus ik reken ‘m niet mee.
Hickson 44. Galaxy cluster in Leo.
De trouwe lezertjes zien inmiddels wat afkortingen verschijnen en die ga ik aanhouden:
- S&T PSA –> Sky & Telescope Pocket Sky Atlas
- PN –> Planetaire Nevel
- M, NGC, Cr etc. –> afkortingen van catalogusnamen (nerd alert!)
- lj –> lichtjaar
Was er dan niets wat minder goed ging? Oh jawel. Door de vorst werd het grondzeil spekglad. Deze ga ik vervangen door een ander zeil (heb al een idee). En de Baader Lasercollimator is simpelweg niet handig om een 150cm lange dobson te collimeren. Forumlid broertje had een Tublug bij zich en daarmee was het werkje in letterlijk 10 seconden gepiept. Heel handig!
Verder ga ik toch eens kijken of ik iets verkeerd doe met het kijken naar stelsels want ik zie zélden meer dan een pluisje. Van M51 heb ik op Ameland wel de spiraalarmen gezien maar dat was de enige keer. Moet meer in zitten.
En het Astronomik UHC-E filter gaat de verkoop in. Dit is een prima filter voor wat kleinere kijkers maar op mijn 12″ ga ik liever voor een UHC filter van Lumicon.
Viel dat even tegen! Mooie groene plaatjes op Meteoblue, mooie blauwe bolletjes op 7timer en yr.no die een mooie maan (zonder WOLK) liet zien. Niets was minder waar vandaag. De starparties op vliegveld Langeveld, de volkstuintjes in Deventer en in Lochem… allemaal gecancelled. Enkele noeste sterrenkoekeloerders stonden toch op de Knardijk maar ook daar lieten zich voornamelijk wolken zien.
Vroeger. Toen konden ze het weer voorspellen.
Zelf heb ik de Lightbridge even in de tuin gehad. Droogoefenen of alles nog werkte. De score nu: 2.5 uur waargenomen sinds 1 november 2011. Kak!
