Startravelling with TheRitz

Astroforum organiseert elk jaar een weekend. Dit keer op de Veluwe. Ik was er geen weekend maar wel gisteren 21:00 tot vandaag 02:30. Telescoop ingeladen en in 30 minuutjes was ik er. De schemer begon en we keken naar Venus en Mercurius die je niet vaak zo ziet naast elkaar. Zeker niet met Mars ook in zicht en achter ons Saturnus. Vijf planeten in beeld (de vijfde kijkend naar de grond onder je voeten). De schemer maakte plaats voor donkerder luchten en het waarnemen kon beginnen. De wolken in het noorden bleven daar. Mijn eigen kijker heeft de auto niet verlaten ter meerdere eer en glorie van de Lidle 10×50 Bresser verrekijker. Ik had een verrekijker avondje.

De "Lidl verrekijker"

En natuurlijk meekijken. Want er stond genoeg: een 102cm Polarex, een C9 (met daardoor M13 zo mooi! Tot in de kern sterren opgelost!), een 20cm newton op NEQ6 met goto, overal goto’s eigenlijk, Vixen, 30cm zelfbouw kofferdobsons… een hele rij stond opgesteld van ik denk zo’n 20 telescopen van ‘divers allooi’. M13 zag ik dus door de C9 maar ook door de zelfbouw 30cm dobson van Ionize en dat deed niet onder voor de C9. Ik zag het Blackeye Galaxy door die dob en zowaar voor het eerst zag ik de donkere stofband. Je moest er perifeer voor kijken, dat wel. M104 het Sombrero stelsel. Twee leden van het Leo Triplet (M65 en een andere). Heel mooi en wederom met perifeer kijken meer te zien.

M104 aka Sombrero Galaxy visueel (oke we zagen nog minder)

M44 door de Polarex gezien. Wat een mooie klassieke kijker is dat. En lang, ik schat toch gauw twee meter! En een 20cm dobson met echt allerlei addons.. de ‘kerstboom’ werd die genoemd en met recht.

De aanwezige 102mm Polarex

Zelf lag voor mij de nadruk op verrekijken en dat werd vooral ingegeven door een forumlid die alleen met de verrekijker waarneemt. Met een 10×20 net als ik maar hij had ook de mooie 20×80 op een statief staan. Door de kijker, ook die 20×80 naar M3, M13, Double Cluster en M44 gekeken. Maar voor mij waren de highlights van de avond (afgezien van M13 door die C9 en dobson) toch wel dat ik M51, M81 & M82 door de verrekijker kon waarnemen. Waarnemen, want zien is een te groot woord. En daarnaast heb ik kennisgemaakt met Kemble’s Cascade. Een erg mooie zogenaamde asterisme. En een leuk verrekijker object waar ik samen met de ander flink voor moest zoeken eer we ‘m hadden.

Kemble's Cascade

Deze avond heeft me vooral warmgedraaid voor het verrekijker-waarnemen. Dat ga ik vaker doen maar dan wel op donkere plekken anders heeft het geen zin. Thuis uit de tuin zie ik bedroevend weinig. Op de lokatie konden we de lichtkoepel van wat waarschijnlijk Amersfoort was zien, 28km verderop!

Het was leuk om te zien hoe verschillend mensen met de hobby omgaan. De ene knoopt echt van alles aan zijn kijker voor astrofotografie, tot een Xbox controller voor bediening van de focusser aan toe. De ander zit echt 4 uur lang Messier opbjecten ‘te loggen’  om ze allemaal te hebben gezien (het zijn er dik 100). Weer een ander kijkt met een verrekijker en heeft geen telescoop. Dan een ander heeft een enorme klassieke kijker mee. Of een zelfgebouwde telescoop van dobson model. Veel smaken dus. Erg leuk om eens te zien! Lees meer…

Een waarneemsessie op lokatie, aan de Maatweg. Het zag er helder uit dus daar maar eens heen gegaan. Is toch maar tien minuutjes rijden.

‘t Is laat en morgen vroege dienst dus even een lijstje van wat ik zag en waarmee. Want dit keer ook veel met de zogenaamde “Lidl verrekijker” (10×50 porro kijker) gezien!

M44, M37, Mercurius & Venus, Double Cluster, M3, M92, M3, M13, M45, M43….met de verrekijker

M37 kern, Saturnus, Mercurius & Venus, M3, M53, M51, M94…met de C6-N.

Opvallende zaken vond ik dat open clusters veel mooier uitkomen in de verrekijker. Dat de omgeving van het Double Cluster enorm sterrijk overkomt in zelfs de verrekijker. Dat Mercurius halfvol was vandaag. Dat Venus enorm helder is! Dat ik dacht het Blackeye Galaxy te vinden maar dat het M53 werd (toevallig). Blackeye niet gevonden. Ik zag Titan en Rhea (manen van Saturnus), de planeet Saturnus zelf haarscherp en een mooi scherpe ring ‘head on’. Jammer dat de Orionnevel al zo vroeg verdwijnt, tot volgend jaar dan maar! Ik zag nu voor het eerst -dankzij de donkerdere lokatie- van M51 de twee kernen van de twee stelsels. En ik had de kijker helaas al in de doos toen ik besefte dat het grote ‘square of Hercules met daarin M3 al zichtbaar was.Dus dan maar met de verrekijker gedaan. Mars overgeslagen, die is toch zo klein nu. Oh, en ik ben heel blij met het 32mm 60gr FOV oculairtje!

Voor de volgende keer: meer M13 & M92. M5 want die stond nu te laag. Leo’s Triplet. En natuurlijk binnenkort met werkende volgmotor & 350D!

Vandaag een nieuwe sport ontdekt: Galaxy Hoppen. Variant op starhoppen. Mede mogelijk gemaakt dankzij het 32mm oculair wat me echt veel zoekgemak oplevert.

Een lijstje dan maar: M51 Pinwheel Galaxy/Draaikolknevel, M94 een ander stelsel op 14 tot 30 miljoen lichtjaar afstand…., stelsel M106 op 21-25 miljoen lj. Daarna een sprong gemaakt naar M3, een bolhoop van zo’n 500.000 sterren gevolgd door M53 een andere bolhoop. En daar toch ‘in de buurt’ naar het zogenaamde Blackeye Galaxy M64 gezocht en gevonden ook. En vergeten want wel op de route lagen M101 en M63. Dus die moeten nog een keer.

Dus veel gezien of meer….waargenomen. Het valt me altijd weer tegen hoe weinig je zien kan. Zeker uit mijn tuintje in de stad. M64 was maar heel zwak, een licht vlekje wat amper opviel. Maar de jacht bevalt me tot nog toe wel het meest van de hele hobby, en dan daarna lezen over wat je gezien hebt.

Wanneer zou de Hubble in de uitverkoop gaan, net als de shuttles? ^_^

Even een korte recap van een meer geslaagde waarneemavond. Kijker naar buiten tijdens schemer. Gekeken van plm 21u tot 23u. Score: Mars, M44, Double Cluster, Hyaden, M37, M38, M42 (Orionnevel), M45 (Pleaiden), M81 & M82 (Bode’s Nebula) , Melotte 111, Saturnus en bijna M51 (Whirlpool  Galaxy) maar die lukt nog niet. Dus die bewaar ik voor een volgende keer.

M51 Whirlpool Galaxy

Al met al een aardig stapeltje Messier objecten dus. En nog wat los spul gezien tijdens het lekker ‘browsen’ met mijn nieuwe 32mm plossl oculair welke ik voor een geeltje op de kop tikte vandaag van een Astroforum-lid. Even snel opgehaald natuurlijk en hij kwam vanavond goed van pas want dankzij dat ding vond ik M81 & M82 nu makkelijker. Dat ding gaat me meer voordeel opleveren weet ik nu al.

Nieuwste aanwinst: 32mm TS "Super" widefield oculair

Dat was een kort uurtje. De kijker was lekker afgekoeld, daar lag het niet aan. Waar het wel aan lag was de seeing en enorm veel strooilicht weer. Om met het positieve te beginnen: Mars heb ik voor het eerst met detail gezien. Ik kon naast de grote pool ook wat donkere gedeeltes ontdekken en die kwamen overeen met wat ik op dat tijdstip in Stellarium te zien krijg. Dus dat was leuk. En, ander goed nieuws, de TS HR Planetary oculair is gemaakt na aanwijzingen van Teleskop Express.

Daarna M44 want die kon ik even mooi meepakken. Orionnevel weer gedaan maar die begint wat afgezaagd te worden (no offense to you, Mr. Orion). Wel weer gemerkt dat perifeer kijken veel meer detail geeft met die nevel.Daarna M81 & M82 weer geprobeerd te vinden maar ik zag wat sterretjes en verder … grijze soep. Echt slecht zicht, ik had wel kunnen zoeken maar dat zou weinig zin hebben gehad want een zwak object als een stelsel zie je dan niet afsteken tegen de normaliter donkere achtergrond.

Op naar Saturnus. Oh dear, dat was erg. Het leek wel een fee met de ringen die gewoonweg stonden te ‘fladderen’ door de trillende atmosfeer. Waardeloos en gauw gestopt om de herinnering aan de vorige keer levend te houden.

Dus om 22:45 heb ik de stekker er maar weer uitgetrokken. Te koud in verhouding tot slecht zicht en morgen vroeg eruit = lekker binnen spacen op de bank met laptop & docu over Hubble.

Hoe een waarneemsessie slecht begon maar goed eindigde.

Ik begon goed met een kapotte TS HR Planetary. Het bovenste deel van het oculair lag er los in nadat ik de eyerelief wat omhoog schroefde. Geen idee maar gezien de reputatie van Teleskop Express komt dat wel goed.

Daarna filmpje van Mars gemaakt met de unmodded Vesta Pro met IR block filter. Deze bleek later op de avond zwaar overbelicht maar op zich goed handmatig gevolgd want Registax had geen enkel probleem met het stacken van de overbelichte bol. Toch in de buurt van Mars meteen open sterrenhoop M44 meegenomen.

De avond werd leuk toen ik na lang zoeken M81 en daarna M82 in de kijker had. Wat vind ik die lastig zeg! M51 gezocht maar niet gezien. Te licht? De gloed van de maan kwam er al aanzetten. Daarna Mell 111 (Melotte) gezien, stapels sterren. Helaas kwam de maan ook al tevoorschijn waardoor ik deze sterrenbundel maar slecht zag. Maar het waren er veel.

En natuurlijk de Orionnevel die ik echt nog niet zo mooi en goed zag. Veel meer zichtbaar van de ‘kom’ van die nevel. Ook M43 zag ik dit keer voor het eerst.

Doorgeschoven naar M35, 36, 37 en 38. Mooi maar conclusie: need a wider view. 32mm oculair dan maar doen tzt.

Schuif ik weer wat op en dan kom je bij de Pleiaden waar ik een hint van een nevel of blauwe gloed meende waar te nemen. Opvallend maar misschien slechts verbeelding?

Inmiddels was het tegen elven en kwam Saturnus in beeld. Nog nooit gezien maar wauw, wat was dat imposant. Zeker zo imposant als Jupiter de eerste keer! Ik kon zelfs de schaduwwerking van de bol op de ring erachter waarnemen.

Saturnus zoals ik 'm ongeveer zag (foto niet door mij)

Tussendoor 3 sterren in Castor opgelost en geconcludeerd dat mijn barlow niet in orde is. Moet dan maar aan een nieuwe een keer (maar niet nu).

Afsluitend de skybeamer genaamd Maan bekeken. Erg mooi. Erg goede seeing (beste seeing die ik ooit heb gezien). Nog even Saturnus en dat was het voor vandaag. Al met al vanaf 19:30 tot na 23:00 staan kijken.

Het valt me op dat je na sterrenkijken vaak blijer bent met de oogst dan tijdens.

En wéér een in ieder geval heldere avond. Dat wat ze de seeing noemen was best aardig. Maar echt níet donker gewoon. Weet niet waar het door komt maar de lucht is gewoonweg te licht. Weer naar M1 gezocht en ik weet nu zéker dat ik goed zat qua lokatie. Maar niets te zien daar waar hij zou moeten zitten: ‘t is simpelweg te licht, de ‘achtergrond’ zeg maar…

Wel weer de oude bekende Double Cluster gevonden. Dat blijf ik een mooi setje vinden. En de avond was zeker goed voor wat nieuwe oriëntatiepunten zoals Gemini (Tweelingen).

De ‘highlights’ van deze sessie:

• Dubbelster Castor heb ik kunnen splitsen in tweeën. Bijzonder geval, deze zesvoudige ster!;
• Iets onder Mars (waar ik de poolkap dit keer wat duidelijker kon zien dan op de 16de j.l.) zou M44 a.k.a. het Beehive Cluster moeten zitten. Die was te vinden maar zéér slecht zichtbaar;
• M36 en M38 (in de buurt van ster Alnath wat weer grofweg bij de ster Capella ligt) waren amper te zien terwijl me dat in de herfst van 2009 nog heel goed lukte;
• Uitstapje gemaakt naar de Hyades, daarvoor heb ik echt een nieuw oculair nodig want op 21mm past het niet mooi in één shot;
• En natuurlijk de Orionnevel, wat een mooi ding is dat toch!

Een dubbelster

En speciale vermelding voor de maan. Daar heb ik de TS HR Planetary 5mm met 1.5x barlow eens op losgelaten voor een totale vergroting van dik 225x. Enórm veel detail. Lekker rondgecruised op het oppervlak van deze ronddraaiende rots. Vooral op de schaduwrand is de maan mooi vind ik. Ook goed naar wat ‘Maria‘ kunnen kijken wat feitelijk met lava dichtgelopen oude kraters zijn (grote kraters, hele grote kraters).

Al met al best een geslaagde avond al was het alleen al omdat het minder koud was dan de afgelopen keren. In ieder geval begin ik een stuk beter uit de voeten in de winterhemel! En ik weet nu zeker dat ik a) een betere barlow lens moet hebben en b) een wide field oculair van 35 of misschien zelfs wel 40mm wil voor de meer overview shots.

Maan 20 feb 2010, afocaal (Fuji S5800)

De foto hierboven heb ik zelf gemaakt vandaag. Op standje ‘Auto’ van de Fuji Finepix S5800. Aardig gelukt voor zo even tussendoor, toch?