Startravelling with TheRitz

Oculairen zijn dure dingen en dus bewaar je die in een goed stevige koffer. Deze was voorzien van plukschuim maar na een dik jaar plukken aan het schuim was daar weinig stevigheid in terug te vinden. Dus naar downtown Amersfoort gegaan om bij Stoffeerderij Verheuvel aan de Lavendelstraat. Die zit daar sinds 1928 alweer en was ooit ‘concurrent’ van mijn opa die destijds (tot jaren 80) aan de Arnhemsestraat zat (vlak bij Julianaplein) en daarvoor zat zijn vader meen ik weer ergens aan de Leusderweg.

Vanguard oculairkoffer anno 2012

Hoe het ook zij, dit stuk schuim was gratis. Thuis aangekomen weer flink zitten zagen. De kleur is niet je-dat maar het werkt super. Veel steviger dan het plukschuim wat nu in de prullenbak ligt. Ik ga het hele ding denk ik nog met van dat dunne zwarte ‘velours’ bekleden. Dan is het één geheel en het staat chiquer. Verder is het nu al prima zo. Grote verbetering en mijn 2″ 28mm Meade oculair kan nu ook mooi in het koffertje. Voor de nog te bestellen 2″ Howie Gatter Tublug zal geen plek zijn. Koffer is simpelweg te klein. En dan heb ik het nog niet eens over de twee Explore Scientific 82 graden oculairen die ik ergens dit voorjaar ga bestellen. Kortom, de koffer zal uiteindelijk toch te klein worden.

Voor de gein: mijn grootste oculair naast het kleinste (l. de Meade 28mm SWA en r. de 5mm ortho van Kokusai Kohki).

Groot en klein, beide fijn.

Die Meade is overigens mijn eerste en tot zover enige 2″ oculair. Hij past net in de Lightbridge, de grotere broer (34mm) was op het randje van wat de kijker uit balans zou  brengen.
Onderop de van de Sint gekregen S&T Pocket Sky Atlas. Een must have voor elke amateur astronoom!

Sta ik gisteren de Lightbridge op te stellen, komt de TNT Post medewerker langs om 19:30 met een pakketje uit Japan waar ik op zat te wachten maar niet meer verwacht had gisteren.

In het pakje een orthoscopisch oculair met brandpunt 5mm van Kokusai Khoki in Kamikatsura, Japan. Een bedrijf wat al ruim 40 jaar dit soort oculairen maakt. Geen hoogstandje met 6 of 7 lenzen maar juist eenvoudig en met een goede transmissie.

In de praktijk betekent dat het een mooi planetenoculair is maar wel eentje met een beperkt beeldveld van zo’n 45 graden. Dus veel bijdraaien met de dobson. Het is echter prima te doen en het gaf, met matige seeing, al een goed beeld! Leuke aankoop.

De eerste test was op het Trapezium in Orion (M42). Op 300x vergroting kon ik deelnemers A t/m D herkennen maar ik denk dat, als ik had opgelet, er meer had kunnen herkennen. Ik wist alleen niet dat die er waren want ik las dit pas erna

Trapezium, het gisteren bekeken gebied

Het is wel een interessant stervormingsgebied en met de ortho kon ik op die 300x vergroting naast de sterren van het trapezium en de donkere stofwolk ook filamenten/flarden waarnemen rondom het trapezium. Iets wat ik niet eerder heb gezien.  En dit was met volle maan en OIII filter. Eind van de maand op de Knardijk gaat dat nog veel mooier worden!

Na de komst van de grote 12″ dobson was het voor mij tijd de oculairenverzameling eens onder de loep te nemen. Een hele studie had dat tot gevolg, over uittredepupillen, eye relief, brandpunten, oculair designs, FOV’s en AFOV’s. Ik wil een goede set hebben maar er ook niet op leeglopen. Zoals op Televue Ethos oculairen van al gauw €600,00 per stuk.

Ik bezit nu de volgende exemplaren:

• 3mm Long Perng SPL
• 5mm TS HR Planetary
• Baader Zoom MkIII 8-24mm
• Meade S5000 SWA 20mm

De 3mm is te veel van het goede en staat dan ook al een tijdje te koop. De 5mm gaat er ook uit ten gunste van een 5mm orthoscopisch oculair voor puur maan & planeten. Deze haal ik weg bij Kkohi in Japan. (zoek op die site op ortho)

Setje japanse orthoscopische oculairen

De Meade S5000 20mm is prima maar ik wilde graag ook wat minder vergroten. Rekening houdend met een aardige eye relief en een dusdanige uittredepupil dat ik -ook in wat lichtvervuilde omgeving- nog een aardig contrast heb komt daar een Meade S5000 28mm bij. Die is onderweg uit Duitsland want daar zijn ze nu onder de 100 euro (vergelijkbaar van Televue is de Nagler serie die tegen de 300 per stuk kosten).

28mm Meade S5000 SWA oculair

Van 8 tot 16mm ongeveer zit ik slechter. De beeldvelden  in de Baader Zoom MkIII zijn vrij beperkt. Op 8mm gaat het nog (68*) maar ga je minder vergroten dan wordt het al  snel minder met maar 48* op 24mm. In de praktijk gebruik ik van de zoom alleen 10 & 16mm en daarboven pak ik altijd de 20mm Meade SWA.

Het is een stuk te verbeteren te maken door op losse Explorer Scientific 82 graden oculairen over te stappen. Televue vind ik écht te duur en in de VS zijn de ES oculairen voor leuke prijzen te krijgen. De Baader Zoom zal er dus wel uitgaan ten gunste van 2 á 3 Explorer Scientifics.

Uiteindelijk zal het dus worden:
5mm orthoscopisch (45*, made in Japan)
8,8mm Explorer Scientific (82*)
14mm Explorer Scientific (82*)
20mm Meade S5000 SWA (72*)
28mm Meade S5000 SWA (72*)

Dat dekt zo’n beetje af wat ik nu gebruik. En misschien een 11mm Explorer Scientific (82*) maar dat ligt even aan de financiën. Alle oculairen zijn trouwens 1.25″ waardoor ik geen gepiel krijg met de 1.25 naar 2″ adapter in het veld en ze passen ook in de Vixen Shuttle Scope.

Ik heb overwogen de hele range (m.u.v. de ortho) te vervangen door Explorer Scientifics maar dat kost me 390 euro tegen 180 nu en dat is als de douane me niet ‘betrapt’ want dan kan die €390 zomaar €490 worden. Mij véél te duur!

De serie ES 82 graden oculairen. Nice!

Ik denk dat ik prijstechnisch zo een hele goede set heb. Op naar Kollase, in april!

Een avondje in de tuin, feitelijk nog in de late schemer. Het hele echte donker heb ik niet afgewacht want de volgende dag moest er weer gewerkt worden! Dit keer met de ‘grab ‘n go’, de 20cm DHZ dobson. Helaas is de collimatie van dit ding slecht te doen en is een nieuwe spidervane plus vangspiegel te prijzig. Dus het moet er maar mee.

Begonnen met Saturnus. Deze was -ondanks de matige collimatie- goed zichtbaar met natuurlijk de ring en wat lichte structuur op het oppervlak. De manen Rhea, Titan, Thetis &  Dione lieten zich zien.

Een aantal Messier objecten bekeken, zij het in matige verschijning omdat het nog niet donker was:

• M3, de bekende bolhoop boven Arcturus;
• M64, het “Black Eye Galaxy”. Deze was zowaar in de schemer al te zien. Jammer dat ik het niet laat kon maken want de seeing & transparantie was erg goed gisteren en ik denk dat deze zich heel mooi had laten zien vandaag;
• M81 & M82 mochten natuurlijk niet ontbreken. Ook hier viel weer de enorm goede transparantie op.

Dan een paar dubbelsterren:

• Castor in tweeën gesplitst;
• Ypsilon Leonis, een veranderlijke dubbelster, gesplitst in 2 goudgele sterren, vrij dicht op elkaar;
• Éta Boötis kon ik met deze kijker (collimatie) niet gesplitst krijgen. De groen-blauwe gloed van de ene partner in dit dubbel was echter wel zichtbaar in de verder gele gloed van de andere deelnemer.

 Het skymaps.org kaartje kwam weer van pas zo in de tuin waar ‘faint fuzzies’ toch geen haalbare kaart zijn. In de praktijk komt het daar neer op asterismen, dubbelsterren, het zonnestelsel, bol- en open sterhopen & Messier objecten.

Alle waarnemingen heb ik gedaan met het 20mm Meade S5000 SWA oculair en de Klee 2.8 barlow.

Eindelijk, na een maand of twee!, was er weer een gelegenheid tot een waarneemavond. Het werd een sessie op de Maatweg bij Eemdijk. Mijn favoriete waarneemplek want in de buurt en nog vrij donker. SQM 20.3 á 20.4 is haalbaar maar ik denk dat ‘ie zo op 20.1 bleef haken gisteren.

No comment

De kijker opgesteld en daar kwamen ook Bob, Andries & Henk van Publiekssterrenwacht Schothorst aan. Ik had ze opgetrommeld want het waren goede voorspellingen.

Gestart met een tochtje langs de maan en Jupiter. Maar de kijker was nog wat te onrustig voor die twee. En ik wilde zo graag door naar de Orion Nevel (M42) om die te bekijken in mijn nieuwe Meade S5000 20mm Super Wide Angle oculair. Dus meteen aan de slag. Héél mooi beeld. Sterrenveld eromheen goed zichtbaar in het 68 graden grote veld. Ook nieuw binnen was het Astronomik UHC-E filter. Die in de S5000 gestopt en mán … dát was mooooooi! Zo goed zag ik de nevel nog nooit.

Vanwege de goto problemen werd het een vluchtige sessie met wat objecten in sneltreinvaart. Wel jammer maar eigen schuld want ik had de montering niet goed getrained na de actie om de backlash uit de RA te halen. Dat ga ik gauw eens doen dus want de goto was verre van precies, objecten vielen maar net in het 68 graden grote veld.

In gesorteerde volgorde kwamen de volgende objecten aan bod:

M1 Krabnevel – deze wilde ik al sinds ik begon te kijken in 2009 een keer zien. En net in 2011 was het dan eindelijk zo ver! Een weinig imposante nevel overigens en waarschijnlijk puur willekeurig nummer één geworden. Qua formaat of indrukwekkendheid zeker geen eerste plek! Het UHC-E filter kon er weinig aan veranderen.

M31 Andromeda Galaxy – deze kan niet ontbreken en we hadden een ‘first timer’ langs en dan ga je zeker langs M31. Leuk zichtbaar maar dit keer weinig aandacht aan geschonken.

M35 t/m M38 (M35 het mooist) – een stapel open sterrenhopen waarvan ik M36 altijd weer het leukst vind. Het S5000 oculair deed zijn werk wonderwel op deze stervelden in de Melkweg. Helaas waren het de laatste objecten van de avond en heb ik ze slechts snel bekeken. Kom ik zeker op terug want ik vond ze voor het eerst leuk om te zien zo in het grote veld van dit oculair.

Messier's M35/NGC 2168 op 2800lj in Tweelingen

M41 – op aanraden van Bob even dit sterrenhoopje meegepakt door de 20cm F5 dobson die er ook stond. Ik vond er weinig aan eigenlijk maar hij stond dan ook vrij laag én het UHC-E filter zat nog in het oculair … <schaam>

M42 Orion Nevel samen met M43 en M78 – M42 zag ik al vaker maar nooit zo mooi! Het UHC-E filter deed wonderen. Het deed het zó goed zelfs dat ik voor het eerst M43 goed zag en een flard van M78.  Maar het werd nog mooier met dat filter…

… NGC 1977 (Running man)!!!! Ik geloofde dit thuis aangekomen niet maar toch… de neveligheid gezien in mijn 15cm F5 newton op de Maatweg, Eemdijk! Een andere deelnemer aan het starpartytje bevestigde dit. Cool! In een 15cm kijker is dit zeker geen slechte vangst en ik hou nu nog meer van mijn F5’je.

NGC 1977 ook wel Running Man genoemd (gebruik je fantasie)

M45 – Pleiaden. Valt ver buiten het veld van mijn S5000. In het 38mm TS Wide Field oculair is dit een leuk object maar ik blijf de Pleiaden toch echt een verrekijker object vinden.

M52 – één van mijn favoriete sterhoopjes. Ik weet niet waarom. Misschien omdat hij (in mijn kijker) mooi compact en ‘hoperig’ is. Geen bolhoop maar het heeft er iets van weg.

M67 – een open sterrenhoop. Stond erg laag in de lichtsoep van Bunschoten-Spakenburg en daardoor niet zo imposant. Ik heb deze gezien maar ik zal ‘m nog eens bekijken als de kans zich voor doet.

M81 & M82 – Bode’s stelsels – deze twee zag ik ooit in de tuin in Hoogland met de 15cm newton, met de verrijker op het Astroforum.nl Veluweweekend in 2010. En gisteren zag ik ze weer met slechts 10×50 Lidl verrekijker! Maar daarna natuurlijk ook met de newton. Erg leuke objecten waarbij je ze beide goed kan herkennen, ook al op slechts 37.5x vergroting met het S5000 oculair. Meer inzoomen deed ik niet dit keer.

Double Cluster – speciaal voor de bezoeker het Dubbelcluster in beeld genomen want al zo vaak gezien. Maar voor mij was het ook een aangenaam beeld, deze twee NGC’s zo in het grote sterveld.

Castor – deze dubbelster wilde ik altijd al een keer splitsen en op 150x was dat geen probleem. Twee mooie blauwe sterren met wat wittige glans vrij dicht op elkaar. Het schijnt verder te splitsen te zijn maar dat lukte mij verder niet.

Lokatie van Castor, in Tweelingen (samen met broer Pollux)

Het nieuwe Meade S5000 SWA oculair was dus de held van de avond. En het TSZ7 zoom oculair gaat er nu echt snel uit. In dat oculair mis ik nu echt contrast en context. Tijd voor een betere zoom (Baader Hyperion Zoom MkIII of losse kwaliteits oculairen).

Misschien vanavond nog een kansje op M42 op de foto. Ben benieuwd!

Lang leve de Rabobank! Lang leve de 13de maand! Hoera!
Dus niet te lang gekeken naar deze twee aankopen. Een ‘lichtvervuilingsfilter’ wilde ik al langer hebben. En toen was daar ook een mooie aanbieding bij Astroshop en klik-klak aangeschaft de volgende twee mooie astro-hebbedingetjes.

Een Meade S5000 series 20mm 1.25 inch “Super Wide Angle” oculair met een FOV van 68 graden:

Meade S5000 series 20mm "Super Wide Angle" oculair

En een Astronomik UHC-E 1.25″ filter voor visuele waarnemingen:

Astronomik UHC-E 1.25" filter

Beide ergens in de post tussen Duitsland en mijn woonplaats. Spannennnnnnd!

Ik volsta met een willekeurige lijst van objecten die ik gezien heb. En waardoorheen ik ze zag. We hadden overigens SQM 20.33 wat een behoorlijke score is zo op 15 minuten van de drukke Randstad, Het Gooi met op de achtergrond de enórme lichtkoepel van Schiphol en natuurlijk Amersfoort.

Om te beginnen was de Melkweg in het zenith en in Oost, Zuid en West richting tot 55 graden goed zichtbaar. Daaronder begon de lichtsoep. Naar het noorden toe heb je dankzij de Flevopolder tot zo’n 35 á 40 graden mooi zicht. In Zwaan kon ik zowaar de donkerder plekken ontwaren. Iets wat ik nog maar een paar keer eerder heb gezien in Nederland.
Als eerste kreeg ik M14 te zien in de 30cm dobson. Deze stond laag aan de horizon in de lichtsoep van Soest & Baarn maar was toch nog mooi op te lossen.
Ook kwam M41 voorbij maar die vond ik weinig imposant.
Zoekend naar het Coathanger Cluster kwam ik M71 weer eens tegen, dat is een twijfelaartje tussen bolhoop en (vrij dichte) open sterrenhoop. Ik moet altijd drie keer kijken of ik nou M71 of M27 te pakken heb. Maar nee, hij zat in Pijl en dan is het toch echt M71. Iets daarboven, in Vosje, zat M27 wel. Ik heb die M27, a.k.a. Dumbell Nebula/Halternevel bekeken door mijn eigen 15cm scope en de 30cm dobson. Wat een wereld van verschil. In mijn kijker zag ik maar net de haltervorm maar in die grote dobson knalde die vorm er gewoon goed vanaf. Met UHC filter ertussen werd het nog beter. Ik heb voor het eerst met een UHC flter in mijn eigen scope gekeken maar ik vind het twijfelachtig of dat nut heeft. Je levert behoorlijk wat licht in en dan houdt het al snel niet meer over.
Tussendoor even langs de Ringnevel, M57, gesurfd maar eigenlijk alleen ter vergelijking hoeveel die goede donkere achtergrond scheelde t.o.v. thuis. Nou. Veel! Maar ik vind de Ringnevel maar een klein dingetje. Leuk om even te zien maar meer ook niet. Sorry Ringnevel!
In mijn kijker M52 opgezocht. Ook een leuk cluster boven Cassiopeia. Deze was als stipje zichtbaar met het blote oog. Even de groene laserpointer erop en tjakka, in beeld!
Vlak bij M52 vond ik een wiggelroede-vormig clustertje. In mijn telescoop viel het behoorlijk op maar in Stellarium zie ik het niet terug als gecatalogiseerd object dus het zal niet veel voorstellen.
Daarna M31, de Andromeda Nevel wat eigenlijk geen nevel is maar een stelsel. Die was natuurlijk gewoon goed zichtbaar in beide telescopen maar met de grote dobson zag je de stofband die vlak onder de kern doorloopt een stuk beter dan in mijn kijker. Overigens was M31 ook met het blote oog zichtbaar, en uiteraard ook leuk met de verrekijker.
Vlak daarbij zit M33 dus die ook gezocht. Voor het eerst vond ik die daadwerkelijk in mijn 15cm newton maar zeer vaag. Ook in de 30cm dobson was deze vaag dus overigens. Heeft gewoon weinig oppervlakte helderheid.
Dubbel Cluster bekeken, NGC884 is daar een van de twee clusters. Met het blote oog goed zichtbaar! Door mijn kijker imposant, door de grote dobson nog veel beter opgelost.
In de dobson naar M103 gekeken, een open sterrenhoop in Cassiopeia. Leuk om te zien maar open sterrenhopen zijn niet mijn ding. Dus gauw verder.
Ik wist van het Astroforum.nl Veluweweekend dat links van het Double Cluster een asterisme met de naam Kemble’s Cascade (wikipedia) zat. Deze streng sterren eindigt vervolgens in NGC 1502, een klein clustertje. De cascade heb ik gezocht en dit keer vond ik ‘m in 5 minuten met de telescoop. Het Veluweweekend hadden we daar nog dik een half uur voor nodig! Vervolgens gekeken met verrekijker en daar zag je ‘m ook mee! Ik weet ‘m nu goed te vinden voor volgende keer.
Gezocht in de dobson naar de Cocoon Nebula (IC5146) maar we zagen niets. Daarna de Noord-Amerika Nevel. Ook niets maar deze heeft dan ook een erg lage oppervlakte magnitude. Met OIII filter zagen we iets donkers maar… of het ‘m was. Geen idee. We hebben die waarneming maar als mislukt beschouwd.
Afsluitend naar Albireo gekeken in widefield. Erg mooi, zo mooi blauw en geel dat dubbelsterretje! En het Coathanger Cluster gezien in de verrekijker. We hebben nadat alles opgeruimd is eigenlijk alles even snel met de verrekijker bekeken: M31, M13, M52, Double Cluster, Kemble’s Cascade, Coathanger, M39… opvallend goed te zien! Soms is simpel doen ook leuk.

Noemswaardig was verder Jupiter met een stapel maantjes waarvan 2 elkaar aan het inhalen waren. Altijd goed voor een Oeh! en Ah! en mijn 3mm Long Perng “planetary eyepiece” kwam me goed van pas. Op de maan en planeten geeft die een hele aardige vergroting en het trekt de maximum vergroting uit mijn 15cm F5 kijkertje.
Oh, en ik zag in de 3 uur dat ik waarnam al gauw 5 (of waren het er zelfs  6?) meteorieten waarvan er twee erg mooi waren. Eentje kwam recht uit het zenith naar beneden zetten.

Al met al dus een bak objecten gezien en wat aan mijn Messier lijst toegevoegd. Leuk visueel bezig geweest dus en daarbij kwam de altijd controversiële groene laserpointer goed van pas. Ik kon er goed mee aanwijzen waar iets zichtbaar was waardoor je ook met z’n tweeën naar hetzelfde kon kijken.

Voor de volgende waarneemsessie ga ik me toch eens verdiepen in wat nieuwe objecten. Ik heb al heel wat Messiers gezien en wil me wat meer gaan richten op fuzzies, vaag zichtbare stelseltjes. Daarvoor moet ik geheid afreizen naar donkerder oorden maar dat moet dan maar. Op naar de volgende donkere nacht, alhoewel… avond! Want het wordt al lekker vroeg donker weer.

Het was weer helder. Had niet zo’n zin in lang kijken maar wilde wel wat zien dus snel Het Kanon buitengezet. De 20cm F10 dobson dus. En eenmaal beetje bijgekoeld kon het beginnen. Ik had een lijstje van dingen die ik wilde zien waarvan het gros in de zomerdriehoek (Altair, Deneb, Vega) zit. Van dat lijstje kwam niet zo veel, of ik ben in ieder geval goed rond gaan surfen in het ‘zwerk’.

In willekeurige volgorde want ik heb flink zitten ‘browsen’.

M52 (open bolhoop boven Cassiopeia), M27 (Halternevel), M71 (bolhoop-achtig, erg zwak!), M13 (De Bolhoop Der Bolhopen), Albireo (blauw-gele dubbelster), Epsilon Lyrae (een dubbele dubbelster), Cr 399 (Brocchi’s Cluster a.k.a. Coathanger), M39 (open sterrenhoop), M31 en M106 (Andromedanevel en ander stelsel) en last but not least NGC 869 en NGC 884 (het Dubbelcluster).

M71, open bolhoop

Een aardige lijst, gezien tussen 22:45 en 00:00 ongeveer. M71 was echt zoeken en zo zwak als de Halternevel. Het is een apart geval. Lang geleden stond hij op een lijst van komeet-achtigen. Daarna dacht men aan een open sterrenhoop maar sinds ik meen de jaren 70 van de vorige eeuw is men er via meer waarnemingen achter gekomen dat het feitelijk een ruim opgezette bolhoop is. M52 was samen met die M71 een eerste keer dat ik ze zag maar M52 was een stuk mooier! M13, de grote bolhoop, knalde weer fantastisch uit het beeld. En het Dubbelcluster komt er mooi uit in het 32mm 70gr FOV oculair. Brocchi’s Cluster kreeg ik niet eens in dat FOV en ik keek er daarom ook 2x overheen want zag maar een deel. Verder noemenswaardig was dat Lyra Epsilon een dubbelster is van elke ster in het paartje ook weer een dubbelster is. Met de waardeloos gecollimeerde dobson kon ik dat maar net zien. Helaas.

Leuk gescoord, leuk lijstje. Op naar de volgende mooie avond want het wordt alweer lekker vroeger donker. Eindelijk een voordeel aan de winterperiode ^_^ .

Gisteren natuurlijk wat later thuis vanwege de wedstrijd. Op de fiets van Schothorst door Park Schothorst naar Hoogland zag ik al een lekker heldere lucht. Kindjes in bed gelegd, en snel de enige tijd geleden gekregen 8″ DHZ dob buiten gezet. Meteen gaan kijken maar het was nog wat licht en de dobson warm. Even snel langs de Ringnevel en ‘bolhoop der bolhopen’ M3. Mwah. Wachten nog dan maar.

Ringnevel M57 visueel

Half uur later weer gaan kijken. Die ringnevel kan ik gek genoeg altijd maar lastig vinden. Whatever, door naar blauw-gele dubbelster Albireo. Eenvoudig maar mooi. En de waardeloos gecollimeerde dobson gaf nog een aardig beeld ook! Mooie puntjes maar wel zichtbaar collimatie nodig. Helaas zit er een behoorlijke USSR post apocalyptische stijl spidervane in welke alleen met eeh.. tja.. grof geweld (lees: buigen!) te “collimeren” is. Dus dat moet maar zo. Door naar de Dumbell Nebula (M27). Ik merk dat ik de zomerhemel veel beter ken dan die van de winter. Dit keer, dankzij de extra 2″ en licht perifeer kijken kan ik zowaar wat van de zandlopervorm waarnemen. En dat vanuit lichtvervuild Amersfoort. Niet slecht!

Dumbell Nebula / Halternevel M27 visueel

Door naar M3. Wauw! Ik heb die nog nooit zo mooi gezien als gisterenavond. Met 7mm in de koker zat ik op 220x vergroting en er kwam voldoende licht door om tot een eindje richting de kern afzonderlijke heldere sterren te onderscheiden. Wat een ding, erg mooi! En omdat M92 toch vlak in de buurt zit die ook meegepakt. Kun je beter in de andere volgorde doen want M3 is stukken mooier.

Superbolhoop M3 visueel

Ik wilde open sterrenhoop (eerder een asterisme?) M29 en bolhoop M13 plus stelsel M51 nog meepakken maar aangezien het al half één was en ik om 6 uur eruit moest heb ik het er maar bij gelaten.
Maar ik vond weer dat een dobson erg prettig is voor waarnemen. Kan niets tegenop eigenlijk. Enige (grote) nadeel in mijn geval is dat de dob niet goed over schuttingen heen kan kijken waardoor je ‘bereik’ van wat je kan zien een stuk kleiner is dan met een apparaat op een EQ montering.