Startravelling with TheRitz

Na maanden wolken en volle maan en verjaardagen etc. kon ik gisteren éindelijk weer naar “de Knar”. Op de dijk aangekomen stonden daar al Matthijs & Hans van Astroforum.nl. De laatste stond er te blauwbekken want had het weer wat onderschat.

Dit was ook de eerste keer écht First Light met de 12″ dobson en het 28mm S5000 SWA oculair van Meade. Na opstelling niks wachten op gekoelde spiegels, gewoon meteen kijken. De behoorlijke wind zorgde overigens voor een vlotte spiegelkoeling. Temperatuur was 7 graden maar op de dijk met die wind (kracht 4 á 5) was het behoorlijk fris!

Ik had in de S&T Pocket Sky Atlas al het één en ander aangekaart dus daar gingen we. Uiteindelijk werd het onderstaande lijstje.

M1 Deze Krabnevel is altijd een goede test om te zien hoe het met de omstandigheden is gesteld. Goed dit keer. Of in ieder geval véél beter dan de tuin waar ik M1 zonder filters niet eens kan zien. Hier ging dat makkelijk. De vorm was herkenbaar maar detail kon ik er niet uithalen. Wel was de nevel veel groter dan ik ooit in eigen kijker zag. Zo’n lange brandpuntsafstand en opening doen echt wonderen!

M78 Een eerste keer M78. Snel gevonden, ik durf te beweren dat ik ‘m al perifeer in de 9×50 zoeker zag staan. Een ‘vlammerig’ pluisje met twee kleine sterretjes erin kon ik ontwaren. Dit beeld werd bevestigd door Matthijs. Die heeft dan ook exact dezelfde kijker…

NCG3077, M81 & M82 lieten zich alledrie makkelijk zien. Daar waar ik voor de NGC van de drie echt moeite moest doen met de 6″ knalde deze er nu goed uit. Geen ronde vorm, kwam wat onregelmatig over. In M82 kon ik een wat donkere driehoekige flard herkennen ter hoogte van waar de jet zit. M81 liet geen spiralen zien, dit schijn je wel te kunnen zien maar ik was niet voor de lange sessies per object op de dijk maar voor de ‘quick fix’. Dus hup!, doorgestoomd naar de volgende eyecatcher!

Orion Nevel met Running Man-achtig iets Een record voor wat betreft kwaliteit van de waarneming. Fantastisch! Een filter hielp niet eens echt meer. Zo gewoon in zichtbaar licht is deze nevel op de Knar fantastisch om te zien. Een glimpje Running Man was te zien.

M45 liet een duidelijk blauwe waas zien om de sterren heen. Merope dus. Zelfs met het nieuwe 28mm oculair krijg je deze niet in beeld. Wat een knijter van een hoop.

NGC891 Dit was toch wel de uitdaging van de avond dacht ik van te voren. Maar dat viel reuze mee. Met de zoeker en de S&T PSA was de starhop makkelijk te doen. Aangekomen op de bedachte plek was eerst niets te zien maar daar opeens… daar stond ‘ie dan: een edge on spiral en mijn eerste edge on ooit. Veel groter dan gedacht! Veel zwakker dan gedacht! Aan één zijde was wat donkers waar te nemen, een stofband. Maar slechts perifeer. Dat klopt met wat wikipedia zegt:

The object is visible in small to moderate size telescopes as a faint elongated smear of light with a dust lane visible in larger apertures.

Hans kon het hele stelsel niet zien. Kijken moet je leren blijkt dan wel weer. Leuk dat ik het onder de knie heb in ieder geval, er gaat een wereld aan details voor je open. Ondanks dat het een zwakker stelsel was dan gedacht was dit wel het meest imposante van de avond!

 

NGC891 Een exhte edge on spiral

Om 00:30 trok het dicht en om 01:30 reden Matthijs en ik weg van de dijk. Het zit er op voor waarneemjaar 2011!

We geloven het zelf bijna niet maar gisteren konden we er wéér op uit. Plaats delict was de Knardijk waar ik samen met Victor van Wulfen (Twitter: _ClearSkies) vanaf een uurtje of 20:30 in de weer ben gegaan. De avond begon goed met SQM 20.55 om half negen. De melkweg was goed zichtbaar en de eerste vallende sterren vlogen ons om de oren (stuk of 3 gezien voor 21:30).

Ik had als belangrijkste doelstelling de goto functionaliteit te checken van mijn LXD75 montering. Die had ik onderhanden genomen (vanwege backlash) omdat de goto’s niet goed uitkwamen. Dat issue is nu volledig opgelost. Sterker nog: de goto’s waren nog nooit zo goed!  Gevolg was dat ik de waarneemlijst van eind september alsnog in 45 minuten heb afgewerkt. Iets wat vorige maand simpelweg niet lukte vanwege de slechte goto’s. Helaas bleek ongeveer de helft van de objecten niet zichtbaar in mijn 6″. Dus maar goed dat ik over ga op wat groters…

Dit was overigens de eerste avond dat ik alle objecten met de 5mm TS HR Planetary (dus op 150x) heb bekeken. Geen ideaal oculair hiervoor maar het ging er wel mee. Waarneemlijstje in order of appareance:

(Planetaire) nevel

NGC7009 – Saturn Nebula. Kon ik vorige keer echt niet vinden en ik snap nu waarom: een klein dotje met perifeer -en als de seeing het toeliet- een streepje er doorheen.

NGC6210 – Turtle Nebula. Met en zonder UHC-E niet te zien.

NGC7635 – Bubble Nebula. Idem. Niet te zien.

NGC6960 – Western Veil Nebula & NGC6992 – Eastern Veil Nebula. Fantastisch gebied! Gekeken met UHC-E in de 6″ newton en later de 3″ Vixen Shuttle Scope achromaat. In die laatste niet te zien maar in de 6″ was de Veil erg mooi. Wat later op de avond heb ik hetzelfde gebied met een OIII filter gekeken en dat was nog veel mooier: de filamenten waren ‘flarderiger’ dan met UHC-E met meer detail. Heel mooi!

NGC7662 – Blue Snowball. Deze was vorige keer ook niet te vinden. Nu wel maar ik vind het weinig imposant in mijn kijkertje.

NGC7008 – Fetus Nebula. Vreemde naam en (gelukkig?) zag ik niets van de vorm die het de naam gaf. Een vaag vlekje wat ook met perifeer kijken vormloos bleef.

M1 – Krabnevel. Een bekende nevel maar ik vind het de teleurstelling op Messier’s lijst (samen met M72 want die is ook dramatisch).

Bolhopen

NGC6934 – Een bolhoop behorend bij ons eigen melkwegstelsel in sterrenbeeld Dolfijn. Mooie bolhoop en verrassend helder in mijn 6″!

NGC7006 – Een stuk minder helder dan NGC6934. Een pluisje, ver weg in het heelal.

M72 – Een héél zwak bolhoopje. Ongelofelijk dat Messier dit ding überhaupt zag. Wel zichtbaar maar pas met perifeer kijken kon ik herkennen dat het daadwerkelijk een bolhoop is. NGC6934 is bijvoorbeeld veel helderder.

M2 – Vrij helder en groot. Opvallend groot. Eerste waarneming voor mij van dit object (van M72 ook trouwens).

Stelsels (hop 

NGC3077 – In de buurt van Bode’s Nebula maar erg zwak in mijn kijker. De ovale vorm was niet goed herkenbaar (leek meer sigaarvormig…)

NGC147 & NGC185 – twee dwergstelsels in de groep van M31 waar ik níets van zag

NGC7331 – vrij helder stelsel en goed te zien. Gaf wat van zijn vorm weg. NGC7335 die er vlak bij zou moeten staan liet zich niet zien.

NGC1023 – niet te zien

NGC660 – twijfelachtige waarneming. Ik moet deze nog een keer doen onder betere luchten om er zeker van te zijn dat dat wat ik zag dit stelsel was…

NGC7331. Visueel natuurlijk lang niet zo mooi als op deze foto.

Gedurende de hele avond liep een timelapse van de hand van Victor van Wulfen mee. Op een 450D met statief en batterij. Die was leeg rond 01:00 dus helaas staat niet de hele sessie erop. Maar het geeft een leuk beeld van de sessie. De streepjes zijn vliegtuigen (langere strepen) of vallende sterren (de zwakke, korte strepen).

Op de Knardijk (foto: Victor van Wulfen)

Op naar de volgende keer wat dan waarschijnlijk ergens eind november zal worden met de nieuw te kopen 12″ dobson waar ik op overstap. De astrofotografie gaat voorlopig de wilgen in en ik ga me richten op starhoppen, grote opening, vage stelseltjes waarnemen en schetsen.

Een waarneemavond op Ameland. We schrijven de 22ste maart. Op Ameland zijn zat donkere plekjes maar ik ben niet zo van alleen staan met telescoop op verlaten plekken als ik de buurt niet ken. Call me paranoid.

Dus dan maar in de buurt van ons huisje met een lantaarnpaal om de hoek. Het mocht de pret niet drukken want boven mij was het gitzwart en na wat wennen was de melkweg met het grootste gemak zichtbaar vanaf de horizon aan zeekant tot ongeveer op 40 graden aan de vaste wal-zijde. De lichtvervuiling vanaf het platte land is niet mis! Samen met de lichtkoepel van Nes & die van het booreiland voor de kust gaf wat hinder. Maar niet getreurd, dit was een mooie avond!

In willekeurige volgorde zag ik het volgende. Niet bijgehouden tíjdens het waarnemen, daar doe ik niet aan.

• M97 de Owl nebula met M108;
• M84 & M86;
• ietsje daarvandaan twee naast elkaar en een derde daar weer bij. Geen idee welke dit waren maar in ieder geval deelnemers aan het Virgo cluster;
• Leo’s Triplet zag ik voor het eerst als drietal. Aan de Maatweg te Eemdijk zag ik er maar twee, de NGC liet zich niet zien;
• M44 maar die past niet in mijn beeldveld (750mm/20mm=37.5x);
• M106 was goed te zien maar niet echt imposant. Deze nevel geeft zich maar slecht gezien heb ik het idee;
• M51 was fantastisch! Voor het eerst kon ik de spiraal lichtelijk waarnemen met perifeer kijken. Ook de partner van dit stelsel was zichtbaar. Met gemak het leukst van de avond!;
• Het Sunflower Galaxy (M63 meen ik) gezien, zij het zeer matig;
• M81 & M82 héél mooi. De ‘sigaar’ gaf een lichte stofband te zien;
• M42 stond in de lichtsoep van Nes en heb ik verder weinig aandacht gegeven;
• M64, het Black Eye galaxy was goed zichtbaar. De stofband zag ik slecht. misschien kijk ik verkeerd?;
• Het Dubbelcluster uiteraard bekeken en zoveel sterren zag ik daarin niet eerder;
• M101 gezien maar ik vind alle stelsels hetzelfde eruit zien in mijn 6″ kijker…..;
• M1 zag ik zonder UHC filter, iets wat me niet eerder is gelukt;
• M99, het Pinwheel stelsel waargenomen;
• Saturnus op 250x vergroting gezien maar door de niet zo mooie seeing als 2 dagen geleden thuis was het een iets minder groot plezier deze te zien;
• de bolhopen M3, M13 & M92 gezien waarbij die laatste twee alleen maar mogelijk waren zo vroeg in het seizoen hier in Ameland. Thuis lukt me dat nog láng niet vanwege de lichtsoep op die positie.

Om 23:30 werd het vochtig en was ik het eigenlijk wel zat en heb ik de boel afgebouwd.

Op 23-03 ben ik een eind verderop van Buren (richting oosten) gaan staan aan het einde van een onverharde weg. Daar was het stikdonker. In Nederland zag ik het nooit eerder zó donker! Na wat wennen aan het donker was de melkweg met gemak zichtbaar vanaf zo’n 10 graden aan de zee-zijde tot 40 graden aan de vaste wal-zijde. Dit keer was ik slechts voorzien van de 10×50 maar daarmee lieten zich toch nog even snel zien:

M3, M81, M82, M1 (!!!), M42, M45, Melotte 101, ik meen de felste deelnemer van Leo’s Trplet te hebben gezien, het Dubbelcluster, NGC naast Kemble’s Cascade (maar de trap zelf zag ik niet gek genoeg) en M51. Met de verrekijker kon ik in M45 sterren zien met een magnitude 8.50 wat m.i. helemaal niet gek is!

Wat me dit keer weer is tegengevallen is de equatoriale montering en het opstellen daarvan. Het is simpelweg te-veel-gedoe. Ik ben al gauw 30 minuten verder eer ik überhaupt iets kan zien. Een dobson zou voor dit soort dagen echt véél beter zijn want de objecten vinden doe ik ook met de hand wel.

Al met al hele leuke dingen gezien en bovendien weer eens het collimeren uitgevoerd. Dit keer in 2 minuten. Dat is echt een werkje van niks.

Vanavond meteorenstorm. De weersverwachtingen zijn goed (zie tabje Astroweather hierboven)! Vanavond kans op maximaal 100 meteoren per uur maar dan moet je wel donker zitten. Ik ga denk ik even naar de Maatweg om te zien of ik er een paar kan spotten.

Verder ben ik begonnen op Deepskylog mijn waarnemingen vast te leggen. Wel prettig dat ik zo achteraf kan zien wat ik heb gezien. De waarnemingen van 8 augustus staan erop en vanavond zet ik alle waarnemingen die ik mij kan herinneren erop onder datum 10 augustus. Ik wil even voor mezelf registreren wat ik allemaal gezien heb zover.