Startravelling with TheRitz

Een avondje met twee sessies. Eerst Jupiter en de maan. Jupiter stond al vrij laag en dat was te merken: ik zag drie banden, wat maantjes maar verder vrij weinig detail. Eén van de minder mooie waarnemingen van Jupiter voor mij.

Door naar de maan. Rupus Recta bekijken. Die lag al lang niet meer op de terminator helaas maar, nog goed te zien als een mooie rechte lijn in de vlakte. Vallis Alpis was goed te zien evenals in dat gebied (ongeveer, de maan is best groot nog) wat bergjes die een mooie lange schaduw wierpen over het oppervlakte. Van die losstaande bergen of rotsen (geen idee hoe hoog ze zijn maar toch zeker honderden meters) vind ik wel mooi omdat ze een schaduw geven die het relief goed weergeeft.

Het was fris, ik had het wel weer gezien en tuinsessies duren bij mij toch kort. Dus lekker naar binnen, astroforum erop en biertje erbij. Eerste topic wat ik lees gaat over het feit dat Sirius B mogelijk te zien is omdat de seeing daar goed genoeg voor is. Kak. Dat moet ik proberen. En dus, hup naar buiten en bier laten staan. Men zegt dat dit haast niet kan in een 80mm refractor maar ik weet het zeker: ik zag Sirius B. Bij hele korte vlagen van nou.. een seconde misschien, was op 19:00 van Sirius A een piepklein stipje te zien wat zich losweekte uit de enorme gloed van Sirius A. Het stelde niet veel voor. Maar… gezien is gezien! Toch weer een milestone op mijn waarneem CV! En met een 80/480mm met 5mm ortho en dus zo’n 100x vergroting helemaal geen rottige waarneming!

Witte dwerg Sirius B als partner van Sirius A

Sirius B is een witte dwerg die zeer dicht bij Sirius A staat. Op zich zou je B zo moeten zien maar A is zo enorm veel feller dat dit echt een uitdaging is in sterrenkijkland. Sirius A is zelf de helderste ster die je nu kunt zien en 25x helderder dan onze zon. De sterren Canopus en Rigel zijn overigens veel helderder maar staan ook verder weg en daarom wint Sirius deze wedstrijd.

De geschiedenis van dit dubbelster paar is interessant. Sirius B was ooit de grotere van de twee en werd een rode reus. Uiteidenlijk heeft ze haar buitenste materia afgestoten en is Sirius B 120 miljoen jaar geleden  ingestort tot een witte dwerg. Er staat echt een heel verhaal over Sirius A & B op Wikipedia en laat ik daar maar naar verwijzen anders zit ik morgen nog te typen.

De sessie van zaterdag 14 januari mocht dan in het water vallen, die van zondag 15 januari is er eentje voor de spreekwoordelijke boeken geworden! En dat omdat:

1. ik het starhoppen toch echt doorkrijg;
2. ik geen koude voeten kreeg dankzij de nieuwe snowboots;
3. ik geen last van mijn rug meer kreeg dankzij de waarneemstoel;
4. ik leuke en vooral nieuwe dingen heb gezien.

 

• Begonnen met warme spiegel en de Orion nevel. Vooral met OIII was het een feest. De ‘armen’ gingen enorm ver door, ik kon ze nooit eerder zo ver volgen en ik heb dan ook flink te tijd genomen voor de grote nevel in de winterhemel.
• Dan NGC2169, een open cluster in Orion. Op zich zou dit geen spannend clustertje zijn maar omdat het een asterisme is wat op een ’37′ lijkt maakt het een leuk ding om te bekijken.

The 37 Cluster

 

• Sterhoop M44 is op de Knardijk goed met het blote oog zichtbaar en met het 28mm oculair (53x) zie je dan een beeldvullend sterveld. Deze groep sterren ligt met 500 á 600 lj relatief dichtbij. M46 bijvoorbeeld licht véél verder!
• Tussendoor was daar het ET Cluster. Ook een open cluster maar vooral een leuk asterisme in de vorm van het ET mannetje. Of iets anders want één ding is zeker: amateur astronomen zoeken de vergelijkingen soms echt .. euh… ver.
• Uitstapje naar M1. Niet mijn favoriet maar vandaag zie ik (eigenlijk voor het eerst) de vorm van M1 terug. Met vlagen denk ik iets van de flarderigheid ín M1 te herkennen. Héél subtiel maar ja… ja, dat zag ik.
• Dan het object van de avond! NGC2244 aka Rosette Nebula. De 6 sterren die het midden vormen waren door de zoeker goed te vinden. Rosette laat zich goed zin met een OIII filter. Ik probeerde eerst UHC-E maar dat haalde weinig uit. Met OIII filter in de 20mm (75x) was al direct neveligheid te zien en nadat ik mezelf had verstopt onder de AstroMonk kap kwam daar al na 5 minuten een bák meer in beeld! Diverse flarden die duidelijk rondom het centrum liggen werden zichtbaar. Erg mooi om te zien en ook duidelijk dat je hier te maken hebt met een knoeperd van een nevelcomplex! Ga ik zeker nog eens bezoeken! De schets hieronder geeft een indruk van wat ik zag van deze mooie nevel.

Rosette Nebula (schets door Rony De Laet)

Viel dat even tegen! Mooie groene plaatjes op Meteoblue, mooie blauwe bolletjes op 7timer en yr.no die een mooie maan (zonder WOLK) liet zien. Niets was minder waar vandaag. De starparties op vliegveld Langeveld, de volkstuintjes in Deventer en in Lochem… allemaal gecancelled. Enkele noeste sterrenkoekeloerders stonden toch op de Knardijk maar ook daar lieten zich voornamelijk wolken zien.

Vroeger. Toen konden ze het weer voorspellen.

Zelf heb ik de Lightbridge even in de tuin gehad. Droogoefenen of alles nog werkte. De score nu: 2.5 uur waargenomen sinds 1 november 2011. Kak!

Heerlijk! Seeing zal wat matig zijn maar “Knar…here we come!”. De groep voor de starparty zaterdag begint vorm te krijgen. Nu al zin an!

Zou het dan echt?

Op tal staat de Rosettenevel, Orion natuurlijk weer, NGC891 weer proberen en ik ga me wagen aan de Cone Nebula als we toch bezig zijn.

Aren’t they a pretty couple?

De Vixen Shuttle Scope 80S had ik al een tijdje. Meer info over die kijker staat hier in een oudere blog entry. Die stond gemonteerd op een geleend Vanguard statief. Een beetje shaky was dat. Té shaky: na elke focussing actie stond de boel 3 seconden na te trillen. Soms wel langer. Een steviger montering stond op de verlanglijst. In eerste instantie dacht ik aan een Berlebach Report 2002 driepoot en Dwarfstar Alt-Az montering. Tussendoor kwam er echter een 2dehands Vixen Polaris montering voorbij. En die kon ik niet laten gaan: Vixen kijker, Vixen montering. Beide retro. Leuk!

Vixen Polaris in Alt-Az positie

Er is trouwens een leuke lofzang op de Vixen Polaris bij astroforum te lezen. Geschreven door de vorige eigenaar van nu mijn Polaris. Dus iemand gaat misschien spijt krijgen! ^_^

En dan die mooie Vixen Shuttle Scope 80S....

Het is niet zo compact als een Dwarfstar met Berlebach denk ik. Maar dit heeft gewoon meer. Een set mer ervaring.

Nee. Dat zijn geen buisringen. Ja. Dat zijn tie wraps. Ja. Dat is tijdelijk. (misschien)

Maar eerst eens genieten van de widefield vistas met deze korte kijker!

Na maanden wolken en volle maan en verjaardagen etc. kon ik gisteren éindelijk weer naar “de Knar”. Op de dijk aangekomen stonden daar al Matthijs & Hans van Astroforum.nl. De laatste stond er te blauwbekken want had het weer wat onderschat.

Dit was ook de eerste keer écht First Light met de 12″ dobson en het 28mm S5000 SWA oculair van Meade. Na opstelling niks wachten op gekoelde spiegels, gewoon meteen kijken. De behoorlijke wind zorgde overigens voor een vlotte spiegelkoeling. Temperatuur was 7 graden maar op de dijk met die wind (kracht 4 á 5) was het behoorlijk fris!

Ik had in de S&T Pocket Sky Atlas al het één en ander aangekaart dus daar gingen we. Uiteindelijk werd het onderstaande lijstje.

M1 Deze Krabnevel is altijd een goede test om te zien hoe het met de omstandigheden is gesteld. Goed dit keer. Of in ieder geval véél beter dan de tuin waar ik M1 zonder filters niet eens kan zien. Hier ging dat makkelijk. De vorm was herkenbaar maar detail kon ik er niet uithalen. Wel was de nevel veel groter dan ik ooit in eigen kijker zag. Zo’n lange brandpuntsafstand en opening doen echt wonderen!

M78 Een eerste keer M78. Snel gevonden, ik durf te beweren dat ik ‘m al perifeer in de 9×50 zoeker zag staan. Een ‘vlammerig’ pluisje met twee kleine sterretjes erin kon ik ontwaren. Dit beeld werd bevestigd door Matthijs. Die heeft dan ook exact dezelfde kijker…

NCG3077, M81 & M82 lieten zich alledrie makkelijk zien. Daar waar ik voor de NGC van de drie echt moeite moest doen met de 6″ knalde deze er nu goed uit. Geen ronde vorm, kwam wat onregelmatig over. In M82 kon ik een wat donkere driehoekige flard herkennen ter hoogte van waar de jet zit. M81 liet geen spiralen zien, dit schijn je wel te kunnen zien maar ik was niet voor de lange sessies per object op de dijk maar voor de ‘quick fix’. Dus hup!, doorgestoomd naar de volgende eyecatcher!

Orion Nevel met Running Man-achtig iets Een record voor wat betreft kwaliteit van de waarneming. Fantastisch! Een filter hielp niet eens echt meer. Zo gewoon in zichtbaar licht is deze nevel op de Knar fantastisch om te zien. Een glimpje Running Man was te zien.

M45 liet een duidelijk blauwe waas zien om de sterren heen. Merope dus. Zelfs met het nieuwe 28mm oculair krijg je deze niet in beeld. Wat een knijter van een hoop.

NGC891 Dit was toch wel de uitdaging van de avond dacht ik van te voren. Maar dat viel reuze mee. Met de zoeker en de S&T PSA was de starhop makkelijk te doen. Aangekomen op de bedachte plek was eerst niets te zien maar daar opeens… daar stond ‘ie dan: een edge on spiral en mijn eerste edge on ooit. Veel groter dan gedacht! Veel zwakker dan gedacht! Aan één zijde was wat donkers waar te nemen, een stofband. Maar slechts perifeer. Dat klopt met wat wikipedia zegt:

The object is visible in small to moderate size telescopes as a faint elongated smear of light with a dust lane visible in larger apertures.

Hans kon het hele stelsel niet zien. Kijken moet je leren blijkt dan wel weer. Leuk dat ik het onder de knie heb in ieder geval, er gaat een wereld aan details voor je open. Ondanks dat het een zwakker stelsel was dan gedacht was dit wel het meest imposante van de avond!

 

NGC891 Een exhte edge on spiral

Om 00:30 trok het dicht en om 01:30 reden Matthijs en ik weg van de dijk. Het zit er op voor waarneemjaar 2011!

Na de komst van de grote 12″ dobson was het voor mij tijd de oculairenverzameling eens onder de loep te nemen. Een hele studie had dat tot gevolg, over uittredepupillen, eye relief, brandpunten, oculair designs, FOV’s en AFOV’s. Ik wil een goede set hebben maar er ook niet op leeglopen. Zoals op Televue Ethos oculairen van al gauw €600,00 per stuk.

Ik bezit nu de volgende exemplaren:

• 3mm Long Perng SPL
• 5mm TS HR Planetary
• Baader Zoom MkIII 8-24mm
• Meade S5000 SWA 20mm

De 3mm is te veel van het goede en staat dan ook al een tijdje te koop. De 5mm gaat er ook uit ten gunste van een 5mm orthoscopisch oculair voor puur maan & planeten. Deze haal ik weg bij Kkohi in Japan. (zoek op die site op ortho)

Setje japanse orthoscopische oculairen

De Meade S5000 20mm is prima maar ik wilde graag ook wat minder vergroten. Rekening houdend met een aardige eye relief en een dusdanige uittredepupil dat ik -ook in wat lichtvervuilde omgeving- nog een aardig contrast heb komt daar een Meade S5000 28mm bij. Die is onderweg uit Duitsland want daar zijn ze nu onder de 100 euro (vergelijkbaar van Televue is de Nagler serie die tegen de 300 per stuk kosten).

28mm Meade S5000 SWA oculair

Van 8 tot 16mm ongeveer zit ik slechter. De beeldvelden  in de Baader Zoom MkIII zijn vrij beperkt. Op 8mm gaat het nog (68*) maar ga je minder vergroten dan wordt het al  snel minder met maar 48* op 24mm. In de praktijk gebruik ik van de zoom alleen 10 & 16mm en daarboven pak ik altijd de 20mm Meade SWA.

Het is een stuk te verbeteren te maken door op losse Explorer Scientific 82 graden oculairen over te stappen. Televue vind ik écht te duur en in de VS zijn de ES oculairen voor leuke prijzen te krijgen. De Baader Zoom zal er dus wel uitgaan ten gunste van 2 á 3 Explorer Scientifics.

Uiteindelijk zal het dus worden:
5mm orthoscopisch (45*, made in Japan)
8,8mm Explorer Scientific (82*)
14mm Explorer Scientific (82*)
20mm Meade S5000 SWA (72*)
28mm Meade S5000 SWA (72*)

Dat dekt zo’n beetje af wat ik nu gebruik. En misschien een 11mm Explorer Scientific (82*) maar dat ligt even aan de financiën. Alle oculairen zijn trouwens 1.25″ waardoor ik geen gepiel krijg met de 1.25 naar 2″ adapter in het veld en ze passen ook in de Vixen Shuttle Scope.

Ik heb overwogen de hele range (m.u.v. de ortho) te vervangen door Explorer Scientifics maar dat kost me 390 euro tegen 180 nu en dat is als de douane me niet ‘betrapt’ want dan kan die €390 zomaar €490 worden. Mij véél te duur!

De serie ES 82 graden oculairen. Nice!

Ik denk dat ik prijstechnisch zo een hele goede set heb. Op naar Kollase, in april!

Ja! Daar gaan we weer! Eind april zak ik weer af naar Kollase, dicht bij de Elbe. Dus in Duitsland. Weg bij de lichtvervuiling. Dit keer niet met een LXD75 op goto en een 20cm DHZ dobson van Piet Kuit maar met de 12″  Lightbridge dobson en 80mm F6 refractor ‘for those wide field views’.

Drie dagen en twee nachten (of zal ik vier dagen en 3 nachten gaan…?) in een héél donkere omgeving met gezellige lui, alleen maar telescopen en gepraat er omheen, een groot kampvuur, veel hout, een BBQ, een sporadisch biertje en gezelligheid maar vooral: rust. Niks doen. Lekkâh!

Allsky Kollase, door Steven Lantinga (astroforum.nl)

De LXD75 is naar België en uit Spijkenisse kwam een 12″ Meade Lightbridge dobson naar Hoogland. De astrofotografie heb ik voorlopig in de wilgen gehangen en de komende tijd ga ik 100% visueel. Kijken dus. Oké, en dan af en toe een poging met de webcam op de maan of planeten.

First light duurde 30 minuten en tel ik eigenlijk niet mee. Het was té slecht die avond. Eind van de maand hopelijk een echte sessie op de Knardijk!

Meade Lightbridge waar ik de 12" van heb

De kijker wordt voorzien van:

• 9×50 Skywatcher zoeker;
• Vixen RDF heeft de standaard plastic versie vervangen;
• Vangspiegelverwarming (Dew-Not lint);
• Dew-Not oculairverwarming;
• Dew-Not zoekerverwarming;
• Farpoint tegengewichten;
• Een DHZ dauwverwarming controller (o.b.v. een LED dimmer).

We geloven het zelf bijna niet maar gisteren konden we er wéér op uit. Plaats delict was de Knardijk waar ik samen met Victor van Wulfen (Twitter: _ClearSkies) vanaf een uurtje of 20:30 in de weer ben gegaan. De avond begon goed met SQM 20.55 om half negen. De melkweg was goed zichtbaar en de eerste vallende sterren vlogen ons om de oren (stuk of 3 gezien voor 21:30).

Ik had als belangrijkste doelstelling de goto functionaliteit te checken van mijn LXD75 montering. Die had ik onderhanden genomen (vanwege backlash) omdat de goto’s niet goed uitkwamen. Dat issue is nu volledig opgelost. Sterker nog: de goto’s waren nog nooit zo goed!  Gevolg was dat ik de waarneemlijst van eind september alsnog in 45 minuten heb afgewerkt. Iets wat vorige maand simpelweg niet lukte vanwege de slechte goto’s. Helaas bleek ongeveer de helft van de objecten niet zichtbaar in mijn 6″. Dus maar goed dat ik over ga op wat groters…

Dit was overigens de eerste avond dat ik alle objecten met de 5mm TS HR Planetary (dus op 150x) heb bekeken. Geen ideaal oculair hiervoor maar het ging er wel mee. Waarneemlijstje in order of appareance:

(Planetaire) nevel

NGC7009 – Saturn Nebula. Kon ik vorige keer echt niet vinden en ik snap nu waarom: een klein dotje met perifeer -en als de seeing het toeliet- een streepje er doorheen.

NGC6210 – Turtle Nebula. Met en zonder UHC-E niet te zien.

NGC7635 – Bubble Nebula. Idem. Niet te zien.

NGC6960 – Western Veil Nebula & NGC6992 – Eastern Veil Nebula. Fantastisch gebied! Gekeken met UHC-E in de 6″ newton en later de 3″ Vixen Shuttle Scope achromaat. In die laatste niet te zien maar in de 6″ was de Veil erg mooi. Wat later op de avond heb ik hetzelfde gebied met een OIII filter gekeken en dat was nog veel mooier: de filamenten waren ‘flarderiger’ dan met UHC-E met meer detail. Heel mooi!

NGC7662 – Blue Snowball. Deze was vorige keer ook niet te vinden. Nu wel maar ik vind het weinig imposant in mijn kijkertje.

NGC7008 – Fetus Nebula. Vreemde naam en (gelukkig?) zag ik niets van de vorm die het de naam gaf. Een vaag vlekje wat ook met perifeer kijken vormloos bleef.

M1 – Krabnevel. Een bekende nevel maar ik vind het de teleurstelling op Messier’s lijst (samen met M72 want die is ook dramatisch).

Bolhopen

NGC6934 – Een bolhoop behorend bij ons eigen melkwegstelsel in sterrenbeeld Dolfijn. Mooie bolhoop en verrassend helder in mijn 6″!

NGC7006 – Een stuk minder helder dan NGC6934. Een pluisje, ver weg in het heelal.

M72 – Een héél zwak bolhoopje. Ongelofelijk dat Messier dit ding überhaupt zag. Wel zichtbaar maar pas met perifeer kijken kon ik herkennen dat het daadwerkelijk een bolhoop is. NGC6934 is bijvoorbeeld veel helderder.

M2 – Vrij helder en groot. Opvallend groot. Eerste waarneming voor mij van dit object (van M72 ook trouwens).

Stelsels (hop 

NGC3077 – In de buurt van Bode’s Nebula maar erg zwak in mijn kijker. De ovale vorm was niet goed herkenbaar (leek meer sigaarvormig…)

NGC147 & NGC185 – twee dwergstelsels in de groep van M31 waar ik níets van zag

NGC7331 – vrij helder stelsel en goed te zien. Gaf wat van zijn vorm weg. NGC7335 die er vlak bij zou moeten staan liet zich niet zien.

NGC1023 – niet te zien

NGC660 – twijfelachtige waarneming. Ik moet deze nog een keer doen onder betere luchten om er zeker van te zijn dat dat wat ik zag dit stelsel was…

NGC7331. Visueel natuurlijk lang niet zo mooi als op deze foto.

Gedurende de hele avond liep een timelapse van de hand van Victor van Wulfen mee. Op een 450D met statief en batterij. Die was leeg rond 01:00 dus helaas staat niet de hele sessie erop. Maar het geeft een leuk beeld van de sessie. De streepjes zijn vliegtuigen (langere strepen) of vallende sterren (de zwakke, korte strepen).

Op de Knardijk (foto: Victor van Wulfen)

Op naar de volgende keer wat dan waarschijnlijk ergens eind november zal worden met de nieuw te kopen 12″ dobson waar ik op overstap. De astrofotografie gaat voorlopig de wilgen in en ik ga me richten op starhoppen, grote opening, vage stelseltjes waarnemen en schetsen.