Startravelling with TheRitz

Heerlijk! Seeing zal wat matig zijn maar “Knar…here we come!”. De groep voor de starparty zaterdag begint vorm te krijgen. Nu al zin an!

Zou het dan echt?

Op tal staat de Rosettenevel, Orion natuurlijk weer, NGC891 weer proberen en ik ga me wagen aan de Cone Nebula als we toch bezig zijn.

Aren’t they a pretty couple?

De Vixen Shuttle Scope 80S had ik al een tijdje. Meer info over die kijker staat hier in een oudere blog entry. Die stond gemonteerd op een geleend Vanguard statief. Een beetje shaky was dat. Té shaky: na elke focussing actie stond de boel 3 seconden na te trillen. Soms wel langer. Een steviger montering stond op de verlanglijst. In eerste instantie dacht ik aan een Berlebach Report 2002 driepoot en Dwarfstar Alt-Az montering. Tussendoor kwam er echter een 2dehands Vixen Polaris montering voorbij. En die kon ik niet laten gaan: Vixen kijker, Vixen montering. Beide retro. Leuk!

Vixen Polaris in Alt-Az positie

Er is trouwens een leuke lofzang op de Vixen Polaris bij astroforum te lezen. Geschreven door de vorige eigenaar van nu mijn Polaris. Dus iemand gaat misschien spijt krijgen! ^_^

En dan die mooie Vixen Shuttle Scope 80S....

Het is niet zo compact als een Dwarfstar met Berlebach denk ik. Maar dit heeft gewoon meer. Een set mer ervaring.

Nee. Dat zijn geen buisringen. Ja. Dat zijn tie wraps. Ja. Dat is tijdelijk. (misschien)

Maar eerst eens genieten van de widefield vistas met deze korte kijker!

Na maanden wolken en volle maan en verjaardagen etc. kon ik gisteren éindelijk weer naar “de Knar”. Op de dijk aangekomen stonden daar al Matthijs & Hans van Astroforum.nl. De laatste stond er te blauwbekken want had het weer wat onderschat.

Dit was ook de eerste keer écht First Light met de 12″ dobson en het 28mm S5000 SWA oculair van Meade. Na opstelling niks wachten op gekoelde spiegels, gewoon meteen kijken. De behoorlijke wind zorgde overigens voor een vlotte spiegelkoeling. Temperatuur was 7 graden maar op de dijk met die wind (kracht 4 á 5) was het behoorlijk fris!

Ik had in de S&T Pocket Sky Atlas al het één en ander aangekaart dus daar gingen we. Uiteindelijk werd het onderstaande lijstje.

M1 Deze Krabnevel is altijd een goede test om te zien hoe het met de omstandigheden is gesteld. Goed dit keer. Of in ieder geval véél beter dan de tuin waar ik M1 zonder filters niet eens kan zien. Hier ging dat makkelijk. De vorm was herkenbaar maar detail kon ik er niet uithalen. Wel was de nevel veel groter dan ik ooit in eigen kijker zag. Zo’n lange brandpuntsafstand en opening doen echt wonderen!

M78 Een eerste keer M78. Snel gevonden, ik durf te beweren dat ik ‘m al perifeer in de 9×50 zoeker zag staan. Een ‘vlammerig’ pluisje met twee kleine sterretjes erin kon ik ontwaren. Dit beeld werd bevestigd door Matthijs. Die heeft dan ook exact dezelfde kijker…

NCG3077, M81 & M82 lieten zich alledrie makkelijk zien. Daar waar ik voor de NGC van de drie echt moeite moest doen met de 6″ knalde deze er nu goed uit. Geen ronde vorm, kwam wat onregelmatig over. In M82 kon ik een wat donkere driehoekige flard herkennen ter hoogte van waar de jet zit. M81 liet geen spiralen zien, dit schijn je wel te kunnen zien maar ik was niet voor de lange sessies per object op de dijk maar voor de ‘quick fix’. Dus hup!, doorgestoomd naar de volgende eyecatcher!

Orion Nevel met Running Man-achtig iets Een record voor wat betreft kwaliteit van de waarneming. Fantastisch! Een filter hielp niet eens echt meer. Zo gewoon in zichtbaar licht is deze nevel op de Knar fantastisch om te zien. Een glimpje Running Man was te zien.

M45 liet een duidelijk blauwe waas zien om de sterren heen. Merope dus. Zelfs met het nieuwe 28mm oculair krijg je deze niet in beeld. Wat een knijter van een hoop.

NGC891 Dit was toch wel de uitdaging van de avond dacht ik van te voren. Maar dat viel reuze mee. Met de zoeker en de S&T PSA was de starhop makkelijk te doen. Aangekomen op de bedachte plek was eerst niets te zien maar daar opeens… daar stond ‘ie dan: een edge on spiral en mijn eerste edge on ooit. Veel groter dan gedacht! Veel zwakker dan gedacht! Aan één zijde was wat donkers waar te nemen, een stofband. Maar slechts perifeer. Dat klopt met wat wikipedia zegt:

The object is visible in small to moderate size telescopes as a faint elongated smear of light with a dust lane visible in larger apertures.

Hans kon het hele stelsel niet zien. Kijken moet je leren blijkt dan wel weer. Leuk dat ik het onder de knie heb in ieder geval, er gaat een wereld aan details voor je open. Ondanks dat het een zwakker stelsel was dan gedacht was dit wel het meest imposante van de avond!

 

NGC891 Een exhte edge on spiral

Om 00:30 trok het dicht en om 01:30 reden Matthijs en ik weg van de dijk. Het zit er op voor waarneemjaar 2011!

Na de komst van de grote 12″ dobson was het voor mij tijd de oculairenverzameling eens onder de loep te nemen. Een hele studie had dat tot gevolg, over uittredepupillen, eye relief, brandpunten, oculair designs, FOV’s en AFOV’s. Ik wil een goede set hebben maar er ook niet op leeglopen. Zoals op Televue Ethos oculairen van al gauw €600,00 per stuk.

Ik bezit nu de volgende exemplaren:

• 3mm Long Perng SPL
• 5mm TS HR Planetary
• Baader Zoom MkIII 8-24mm
• Meade S5000 SWA 20mm

De 3mm is te veel van het goede en staat dan ook al een tijdje te koop. De 5mm gaat er ook uit ten gunste van een 5mm orthoscopisch oculair voor puur maan & planeten. Deze haal ik weg bij Kkohi in Japan. (zoek op die site op ortho)

Setje japanse orthoscopische oculairen

De Meade S5000 20mm is prima maar ik wilde graag ook wat minder vergroten. Rekening houdend met een aardige eye relief en een dusdanige uittredepupil dat ik -ook in wat lichtvervuilde omgeving- nog een aardig contrast heb komt daar een Meade S5000 28mm bij. Die is onderweg uit Duitsland want daar zijn ze nu onder de 100 euro (vergelijkbaar van Televue is de Nagler serie die tegen de 300 per stuk kosten).

28mm Meade S5000 SWA oculair

Van 8 tot 16mm ongeveer zit ik slechter. De beeldvelden  in de Baader Zoom MkIII zijn vrij beperkt. Op 8mm gaat het nog (68*) maar ga je minder vergroten dan wordt het al  snel minder met maar 48* op 24mm. In de praktijk gebruik ik van de zoom alleen 10 & 16mm en daarboven pak ik altijd de 20mm Meade SWA.

Het is een stuk te verbeteren te maken door op losse Explorer Scientific 82 graden oculairen over te stappen. Televue vind ik écht te duur en in de VS zijn de ES oculairen voor leuke prijzen te krijgen. De Baader Zoom zal er dus wel uitgaan ten gunste van 2 á 3 Explorer Scientifics.

Uiteindelijk zal het dus worden:
5mm orthoscopisch (45*, made in Japan)
8,8mm Explorer Scientific (82*)
14mm Explorer Scientific (82*)
20mm Meade S5000 SWA (72*)
28mm Meade S5000 SWA (72*)

Dat dekt zo’n beetje af wat ik nu gebruik. En misschien een 11mm Explorer Scientific (82*) maar dat ligt even aan de financiën. Alle oculairen zijn trouwens 1.25″ waardoor ik geen gepiel krijg met de 1.25 naar 2″ adapter in het veld en ze passen ook in de Vixen Shuttle Scope.

Ik heb overwogen de hele range (m.u.v. de ortho) te vervangen door Explorer Scientifics maar dat kost me 390 euro tegen 180 nu en dat is als de douane me niet ‘betrapt’ want dan kan die €390 zomaar €490 worden. Mij véél te duur!

De serie ES 82 graden oculairen. Nice!

Ik denk dat ik prijstechnisch zo een hele goede set heb. Op naar Kollase, in april!

Ja! Daar gaan we weer! Eind april zak ik weer af naar Kollase, dicht bij de Elbe. Dus in Duitsland. Weg bij de lichtvervuiling. Dit keer niet met een LXD75 op goto en een 20cm DHZ dobson van Piet Kuit maar met de 12″  Lightbridge dobson en 80mm F6 refractor ‘for those wide field views’.

Drie dagen en twee nachten (of zal ik vier dagen en 3 nachten gaan…?) in een héél donkere omgeving met gezellige lui, alleen maar telescopen en gepraat er omheen, een groot kampvuur, veel hout, een BBQ, een sporadisch biertje en gezelligheid maar vooral: rust. Niks doen. Lekkâh!

Allsky Kollase, door Steven Lantinga (astroforum.nl)

De LXD75 is naar België en uit Spijkenisse kwam een 12″ Meade Lightbridge dobson naar Hoogland. De astrofotografie heb ik voorlopig in de wilgen gehangen en de komende tijd ga ik 100% visueel. Kijken dus. Oké, en dan af en toe een poging met de webcam op de maan of planeten.

First light duurde 30 minuten en tel ik eigenlijk niet mee. Het was té slecht die avond. Eind van de maand hopelijk een echte sessie op de Knardijk!

Meade Lightbridge waar ik de 12" van heb

De kijker wordt voorzien van:

• 9×50 Skywatcher zoeker;
• Vixen RDF heeft de standaard plastic versie vervangen;
• Vangspiegelverwarming (Dew-Not lint);
• Dew-Not oculairverwarming;
• Dew-Not zoekerverwarming;
• Farpoint tegengewichten;
• Een DHZ dauwverwarming controller (o.b.v. een LED dimmer).

We geloven het zelf bijna niet maar gisteren konden we er wéér op uit. Plaats delict was de Knardijk waar ik samen met Victor van Wulfen (Twitter: _ClearSkies) vanaf een uurtje of 20:30 in de weer ben gegaan. De avond begon goed met SQM 20.55 om half negen. De melkweg was goed zichtbaar en de eerste vallende sterren vlogen ons om de oren (stuk of 3 gezien voor 21:30).

Ik had als belangrijkste doelstelling de goto functionaliteit te checken van mijn LXD75 montering. Die had ik onderhanden genomen (vanwege backlash) omdat de goto’s niet goed uitkwamen. Dat issue is nu volledig opgelost. Sterker nog: de goto’s waren nog nooit zo goed!  Gevolg was dat ik de waarneemlijst van eind september alsnog in 45 minuten heb afgewerkt. Iets wat vorige maand simpelweg niet lukte vanwege de slechte goto’s. Helaas bleek ongeveer de helft van de objecten niet zichtbaar in mijn 6″. Dus maar goed dat ik over ga op wat groters…

Dit was overigens de eerste avond dat ik alle objecten met de 5mm TS HR Planetary (dus op 150x) heb bekeken. Geen ideaal oculair hiervoor maar het ging er wel mee. Waarneemlijstje in order of appareance:

(Planetaire) nevel

NGC7009 – Saturn Nebula. Kon ik vorige keer echt niet vinden en ik snap nu waarom: een klein dotje met perifeer -en als de seeing het toeliet- een streepje er doorheen.

NGC6210 – Turtle Nebula. Met en zonder UHC-E niet te zien.

NGC7635 – Bubble Nebula. Idem. Niet te zien.

NGC6960 – Western Veil Nebula & NGC6992 – Eastern Veil Nebula. Fantastisch gebied! Gekeken met UHC-E in de 6″ newton en later de 3″ Vixen Shuttle Scope achromaat. In die laatste niet te zien maar in de 6″ was de Veil erg mooi. Wat later op de avond heb ik hetzelfde gebied met een OIII filter gekeken en dat was nog veel mooier: de filamenten waren ‘flarderiger’ dan met UHC-E met meer detail. Heel mooi!

NGC7662 – Blue Snowball. Deze was vorige keer ook niet te vinden. Nu wel maar ik vind het weinig imposant in mijn kijkertje.

NGC7008 – Fetus Nebula. Vreemde naam en (gelukkig?) zag ik niets van de vorm die het de naam gaf. Een vaag vlekje wat ook met perifeer kijken vormloos bleef.

M1 – Krabnevel. Een bekende nevel maar ik vind het de teleurstelling op Messier’s lijst (samen met M72 want die is ook dramatisch).

Bolhopen

NGC6934 – Een bolhoop behorend bij ons eigen melkwegstelsel in sterrenbeeld Dolfijn. Mooie bolhoop en verrassend helder in mijn 6″!

NGC7006 – Een stuk minder helder dan NGC6934. Een pluisje, ver weg in het heelal.

M72 – Een héél zwak bolhoopje. Ongelofelijk dat Messier dit ding überhaupt zag. Wel zichtbaar maar pas met perifeer kijken kon ik herkennen dat het daadwerkelijk een bolhoop is. NGC6934 is bijvoorbeeld veel helderder.

M2 – Vrij helder en groot. Opvallend groot. Eerste waarneming voor mij van dit object (van M72 ook trouwens).

Stelsels (hop 

NGC3077 – In de buurt van Bode’s Nebula maar erg zwak in mijn kijker. De ovale vorm was niet goed herkenbaar (leek meer sigaarvormig…)

NGC147 & NGC185 – twee dwergstelsels in de groep van M31 waar ik níets van zag

NGC7331 – vrij helder stelsel en goed te zien. Gaf wat van zijn vorm weg. NGC7335 die er vlak bij zou moeten staan liet zich niet zien.

NGC1023 – niet te zien

NGC660 – twijfelachtige waarneming. Ik moet deze nog een keer doen onder betere luchten om er zeker van te zijn dat dat wat ik zag dit stelsel was…

NGC7331. Visueel natuurlijk lang niet zo mooi als op deze foto.

Gedurende de hele avond liep een timelapse van de hand van Victor van Wulfen mee. Op een 450D met statief en batterij. Die was leeg rond 01:00 dus helaas staat niet de hele sessie erop. Maar het geeft een leuk beeld van de sessie. De streepjes zijn vliegtuigen (langere strepen) of vallende sterren (de zwakke, korte strepen).

Op de Knardijk (foto: Victor van Wulfen)

Op naar de volgende keer wat dan waarschijnlijk ergens eind november zal worden met de nieuw te kopen 12″ dobson waar ik op overstap. De astrofotografie gaat voorlopig de wilgen in en ik ga me richten op starhoppen, grote opening, vage stelseltjes waarnemen en schetsen.

Twee waarneemavonden in één week: het zit ons sterrenkijkers eindelijk weer even mee. Gisteren weer met een groep op de Knardijk gestaan. Daar stonden dit keer 5 kijkers opgesteld en in totaal zo’n 10 man. Twee van Astroforum, één ‘onafhankelijke’ en de rest van PSWS.

De waarneemplek blijkt uitermate geschikt, ook voor grotere groepen. Tot 20 man moet hier, met wat beleid, geen probleem zijn. De SQM-L bleef vanavond steken op 20.7 maximaal. We hebben de indruk dat het bij goede omstandigheden (nu was het mistig) toch echt de 21.0 moet raken of zelfs overtreffen. Dat betekend dat dit daadwerkelijk één van de beste plekken op 30 minuten rijden is. De enige eigenlijk. Lichtkoepels van Lelystad & Harderwijk zijn dominant over de anderen. Die van Amsterdam ligt verstopt achter bomen maar beïnvloed natuurlijk wel de zichtbaarheid van de zuidelijke melkweg.

Voor mezelf was deze avond een proef nadat ik de backlash uit de RA had verwijderd. Helaas was de speling niet 100% weg met gewiebel na focussen tot gevolg. Niet onoverkomelijk en bij strakker afstellen loopt het motortje niet soepel genoeg. Ik zie het maar als een issue van de LXD75 montering: je kan niet alles 100% hebben met dit apparaat en voor dit geld.
De waarneemlijst werd verder bekort doordat de goto’s verre van zuiver waren. In Andromeda kwamen de goto’s complete (72 graden) beeldvelden naast het target uit. Met als gevolg dat ik de High Precision mode van de Autostar moest gebruiken om af en toe nog íets te kunnen vinden. Voor vandaag staat dan ook geplanned dat ik de montering calibreer & train. Hopelijk dan vanavond even testen of het beter is geworden.

De waarnemingen van de avond (deze staan ook op Deepskylog):

• NGC7006 - Een eerste waarneming van deze globular in Dolfijn. Een heel zwak bolhoopje. Perifeer ontwaarde ik iets van de helderder kern en bij vlagen had ik de indruk dat er een handjevol (3?) heldere sterren domineerden. Dat was echter zo zwak en sporadisch dat ik die waarneming in twijfel trek;
• NGC6934 – Een andere bolhoop, ook in Dolfijn. Ietsje beter zichtbaar dan 7006 en deze bolhoop ligt dan ook een stuk dichter bij onze positie in de Melkweg. Aan de ZW zijde leek de bolhoop bij vlagen en perifeer zicht ietsje helderder te zijn;
• NGC7331 – Wederom bezocht nadat ik me gisteren besefte dat dit er eentje van een groep stelsels is, de zgn.  Deer Lick Group. Van de anders stelsels zag ik echter niets, die zullen wel heel zwak zijn denk ik;
• NGC6960 - De sliert was dit keer iets minder goed zichtbaar dan de 29ste door, ik denk, de slechtere lucht. Toen zag ik meer een ‘glans’ over de veil. Die ontbrak dit keer.
• NCG6992 – Het oostelijk deel van de Veil voor het eerst in eigen kijker. Met UHC-E en 20mm SWA oculair een behoorlijk goed zicht op deze mooie ‘veil’. Eén van mijn favoriete showcase objecten nu;
• NGC6995 – Ook een deel van de oostelijke Veil. Weinig detail van te zien verder;

Carbon ster

Kollase 2011. Het waarneemverslag van het jaar. Wat een ervaring! Een lucht van zo ongeveer 3 richting 2 (er was airglow te zien denk ik, en rond 05:00 zagen ze M33 met het blote oog) op de Bortle Dark Sky Index, een melkweg waarin je van alles herkende (zometeen meer) en een Jupiter zo fel als de volle maan. En dat terwijl het niet eens super was voor Kollase-normen. Ik kan dat maar moeilijk bevatten: de Melkweg schijnt in Kollase dóór de bewolking heen!

Op vrijdag 26 augustus kwam ik aan rond 19:30 na een (te lange) rit via Osnabrück, Bremen, Hamburg en dan Kollase. Een afgelegen oerbosgebied, met zo 40km rondom geen woonkernen van belang. Gevolg: een donkere lucht en amper luchtkoepels. Op vrijdag begon het met onweer zoals we niet vaak hadden gezien. Gevolgd door wat gaten in de lucht die een korte blik mogelijk maakten op de sterrenhemel daar: M13, M31… met de verrekijker. Heel goed te zien. Maar dat was nog niets vergeleken met de dag erna…

Wachten op helder en droog weer

Na een dag regen vielen er rond 23:00 gaten in de wolken. Daarboven een fantastische melkweg. De foto die ik eerder plaatste van de Kollase allsky was daadwerkelijk wat je daar ziet met het blote oog.
In de Melkweg waren de Noord-Amerika nevel goed te herkennen en de ‘Coalsack Nebula‘ goed te herkennen. Wat wil je met een sqm van 21.4 op zaterdag. En dat was ‘slecht’….

Mijn opstelling op Kollase '11

Ik had alles meegenomen. Uiteindelijk heb ik niets gefotografeerd. Dat was zonde van de bijzondere waarneemtijd! De dobson gaf prima beeld maar gezien de bewolking en dat we maar 1 avond hadden ben ik voor de goto gegaan. Daardoor kon ik veel meer zien dan ik had kunnen vinden met de dobson.

De waarneemlijst:

• Bolhoop M13 door de hoge dunne bewolking heen;
• Sterrenhoop M71 plus komeet Garrad in hetzelfde beeldveld
• De Cirrusnevel West met het UHC-E filter. Zonder filter weinig te zien. Daarna dezelfde nevel gezien  in de 30cm dobson en een 100mm Televue Ethos. Wauw!!! Window in space! Ik snap nu waarom mensen de insane prijs neerleggen voor zo’n oculair. Het is het daadwerkelijk waard.
• De Skull Nebula (Totemanskopfnebel ^_^) was met UHC-E amper zichtbaar door de wolken. Bij helder zou ik die zeker probleemloos gezien hebben!
• M31 natuurlijk weer meegenomen. Duidelijk zichtbaar waren één stofband en de enórme grootte van het ding. Door de 18″ Sumerian Optics Canopus kijker van een ander forumlid zag ik met direct kijken twee stofbanden en detail wat ik nog nooit zag. Maar goed… 18″ !
• Stelsel (waarvan ik dacht dat het NGC3371 was maar dat kan niet) zichtbaar amper klein
• M27 erg goed te zien, nog nooit zo goed gezien natuurlijk. Met UHC-E was het contrast veel beter nog
• Jupiter in de vochtige lucht (halo) tot 250x maar was niet zo denderend
• De reflectienevel Merope van M45 liet zich ook zien (samen met wat coma)
• M33 door de 12″ van de buurman liet haar spiraalstructuur zien (ik hoorde dat M33 later die nacht zelfs met het blote oog zichtbaar was geweest!)
• Oostelijke Cirrusnevel bekeken door mijn eigen 6″ met UHC-E. Schitterend. Maar die 12″ was veel mooier… beetje tegenvaller daardoor.

Al met al ging het prima. De goto werkte perfect, volgen ging goed. Ik had het gebruik van een grondzeil afgekeken en dat bleek ideaal tegen optrekkend vocht en ook als je iets laat vallen! Ter plekke ook een dauwkap gemaakt voor de LXD75 (zie foto hierboven).

Hemel Kollase 2011, met ISS door de bomen!

Later die avond (rond 2u) werd het weer af en aan bewolkt en om 03:00 heb ik de boel opgedoekt. Vervolgens kwam er natuurlijk een enorme opklaring en daarin met de verrekijker gezien:

• Alle Voermannetjes
• Weer M31
• Weer het Dubbelcluster (ook met blote oog een makkie!)
• Kemble’s Cascade had ik met de 10*50 spot on te pakken

De eerste DHZ dauwkap. De 20cm dobson moest er aan geloven. Is goed gelukt maar er zijn wat verbeterpuntjes naar boven gekomen voor DHZ dauwkap v2 welke ik deze week ook nog maak. Komend weekend zit ik immers in Kollase (Duitsland, bij de Elbe) en daar schijn je een dauwkap nodig te hebben. Kosten nieuw van een passieve kap zijn zo’n 40 á 50 euro en meer voor eentje met verwarming (actief). Dit geintje kost me nu -voor beide kappen!-:

• neopropeen matje (campingzaak, de dunste die ik kon vinden) á €14,00;
• spuitbus zwarte schoolbordverf á €8 euro (of was het nou 9?);
• rol zwart klitteband á  €7 euro nogwat;
• schaar uit de keukenlade;
• wat vrije tijd.

F7 20cm dob met de DHZ dauwkap

Closeup van de dauwkap

Die stemmig groene kleur laat ik er bij deze kijker mooi opzitten. De andere versie van de LXD75 wordt denk ik glanzend zwart aan de buitenkant, matzwart van binnen (schoolbordverf) en afgemaakt met gouden belettering. Voor shits and giggles. Omdat het kan.

Pssst... u heeft inkijk!

En weer wat meer profi allemaal! Oh, het helpt ook om een beter contrast te bereiken omdat je invallend omgevingslicht uit de kijker houdt. Vooral bij de dobson zit de inkijk vrij nauw op de bovenkant van de buis en dan heb je daar extra last van. Dat zou nu ook verholpen moeten zijn.
Op naar versie 2! #knutsel